20-11-08

Koufront kondigt arctische lucht aan

Vandaag trok een koufront over ons land. Het was weinig actief en ging dus vrij onopgemerkt voorbij. Toch was het de eerste stap van een hele weersomwenteling. Achter dit koufront begonnen vooral de bovenluchten flink af te koelen. Dat proces versnelt morgen nog, als achter een nieuw koufront arctische lucht naar onze omgeving stroomt. Er ontstaan flinke buien, die stilaan een winters karakter krijgen. Zoals in de vorige bijdrage uitgelegd, zal het er om spannen of de neerslag zaterdag en zondagochtend valt als regen of als natte sneeuw. Op zaterdag zou de natteboltemperatuur in het Gentse net negatief kunnen zijn, waardoor er in principe zelfs een (tijdelijk) sneeuwdekje zou kunnen ontstaan. Vanaf zondagnamiddag zou de kans op sneeuw snel afnemen omdat de wind dan tijdelijk naar het zuidwesten krimpt.

Voor maandag is de situatie complex. Een indrukwekkend lagedrukgebied boven de Baltische staten ontwikkelt een randdepressie die pal over Nederland naar het zuidoosten zakt. Er staat dan bij ons een westelijke (en dus zachte) wind. In het noorden van Nederland komt de wind uit het noordoosten. Dat blijkt ook uit de verwachte temperaturen maandagavond om 19u: rond +6°aan onze kust, rond het vriespunt in Groningen. Een kleine verandering in de voorziene koers kan grote veranderingen veroorzaken voor de verwachte temperatuur, wind en neerslagvorm. Na de doortocht van de depressie ruimt de wind in elk geval ook bij ons naar het noordoosten. Vanaf dinsdag breidt het Atlantische hogedrukgebied zich uit naar het westen en zorgt zo voor droger weer. Dan wordt het millimeterwerk. Blijft de as van de hogedrukwig boven of ten noorden van ons land liggen, dan kunnen we ons opmaken voor een paar koude nachten. De operationele berekening van EC200 kiest voor die optie en voorziet minima volgende dinsdag rond -5°C, woensdag rond -6°C, donderdag rond -7°C en vrijdag rond -4°C. De maxima zouden dan dinsdag en woensdag rond +4°C schommelen. Donderdag en vrijdag zouden ze nauwelijks boven het vriespunt geraken, onder invloed van mist die ook overdag blijft hangen.

Met die koude oplossing voor volgende week, zit de operationele berekening nog altijd laag in het ensemble. Het ensemblegemiddelde komt aan lichte nachtvorst en maxima rond +3°C. Toch is dit gemiddelde weinig bruikbaar, omdat er van woensdag tot vrijdag een duidelijke tweedeling te zien is. Ruim de helft van de leden kiest voor de koude variant met mist, lichte tot matige nachtvorst en maxima rond het vriespunt. Een kleine helft kiest voor een veel zachtere variant zonder mist, met maxima tot +10° en minima boven +5°C. In de praktijk zal dus worden gekozen voor één van die twee mogelijke scenario's, en niet voor de gemiddelde oplossing. Wordt het de koude variant, dan kan zich een eerste bescheiden ijsvloertje van enkele centimeters dikte vormen. Daarvan is uiteraard geen sprake als de atmosfeer uiteindelijk kiest voor de zachte variant. Nog een paar computerruns afwachten en we weten ongetwijfeld meer.

17:13 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

18-11-08

Uitbraak van Arctische lucht

De weerkaarten laten de komende dagen een paar interessante ontwikkelingen zien. Tot en met donderdag is er weinig spectaculairs aan de hand. Tussen een hogedrukgebied met kern ten westen van Ierland en een Scandinavische depressie, stroomt vanuit het noordwesten gematigde maritieme lucht naar Vlaanderen. De maxima schommelen rond +10°C en de minima komen voorlopig niet veel lager uit dan +5°C. Op vrijdag zien we een indrukwekkende uitbraak van Arctische lucht naar het zuiden. Dat komt omdat het eerder genoemde hogedrukgebied een rug uitbouwt in de richting van IJsland. Vooral de bovenluchten koelen fameus af. In de nacht van vrijdag op zaterdag zijn ze gedaald tot -35°C op 500 hPa (ongeveer 5000 meter hoogte) en tot -8°C op 850 hPa (1500 meter). Dat gaat gepaard met forse buien. Met de genoemde bovenluchttemperaturen en een diktewaarde van amper 519 dam tussen het 1000 en 500 hPa-vlak zou het in theorie ook in Vlaanderen om sneeuwbuien moeten gaan. Eén factor strooit roet in het eten. De oppervlaktetemperatuur van de Noordzee bedraagt nog ruim 11°C. Dat zorgt voor een flinke opwarming van de onderste luchtlaag. Boven zee staat vrijdag en zaterdag een volle 8 beaufort uit het noordwesten tot het noorden. Die blaast de zachte lucht aan het oppervlak een flink stuk het binnenland in. Dat zien we aan de diktewaarde van de luchtlaag tussen 1000 en 850 hPa. Die zakt tot 128 dam en dat is zowat de grenswaarde die het verschil maakt tussen (natte) sneeuw en regen. Zeker voor de westelijke helft van Vlaanderen is het twijfelachtig of er sneeuw van betekenis zal vallen komend weekend. Door de sterke aanlandige wind komen de maxima in het Gentse uit rond +5°C, de minima liggen dicht tegen het vriespunt.
Voor de Ardennen bestaat er geen twijfel. Daar valt alle neerslag vanaf vrijdagavond als sneeuw. Tegen zondagmiddag kan er in de Hoge Venen een sneeuwtapijt van ruim 10 cm liggen.

Vanaf zondag warmen de bovenluchten opnieuw op. Tegen zondagnamiddag is de kans op winterse neerslag in Vlaanderen alweer een stuk kleiner geworden. Het vervolg is vrij onzeker. De operationele berekening van EC1800 houdt het voor begin volgende week bij normale temperaturen voor de tijd van het jaar, maar duikt dan de winter in. Voor volgende week donderdag (27/11) berekent de operationele run maxima rond 0°C in Vlaanderen en rond -3°C in de Ardennen. Daarop zou een nacht volgen met minima tot -7°C in Vlaanderen en tot -13°C in Hoog-België. De operationele berekening is vrijwel de enige die met dit ijskoude scenario op de proppen komt. Zowat alle vijftig leden van het ensemble houden het een stuk zachter. Op het einde van de tiendaagse verwachtingsperiode schommelt het ensemble-gemiddelde voor de maximumtemperatuur rond de +5°C en voor de minimumtemperatuur rond de +2°C. Dat lijkt meer realistisch te zijn. Toch houden we de koudere variant even in het achterhoofd, want ook in de ensembles van het Amerikaanse GFS-model zitten er op de langere termijn een paar winterse oplossingen tussen. En dat is niet elk jaar in november al het geval.

15:19 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

15-11-08

Op naar een eerste speldenprikje?

De kans op een eerste (en tijdelijk) winters speldenprikje lijkt toe te nemen. Vandaag en de volgende dagen zitten we nog in een westelijke stroming, in stand gehouden door een hogedrukgebied ten zuiden van ons en een depressie-activiteit in de buurt van IJsland en Scandinavië. De temperaturen liggen daardoor dag en nacht boven het langjarig gemiddelde.

Vanaf dinsdag nestelt het hogedrukgebied zich ten noorden van de Azoren. Daardoor kantelt de hoogtestroming wat naar noordwest. De maxima komen dan een fractie lager uit dan nu, zo rond de 10°C. Op vrijdag breidt de hogedruk zich nog wat meer naar het noorden uit en komt de kern van de anticycloon ten westen van Ierland te liggen. De stroming ruimt dan verder naar het noorden. Op 850 hPa (ongeveer 1500 meter) daalt de temperatuur naar -5°C. Dat kan in de Ardennen zorgen voor wat winterse neerslag. In Vlaanderen zouden de maxima op zaterdag rond +5° schommelen en is er kans op wat lichte nachtvorst.

Wat er daarna gebeurt, is nog onzeker. Het GFS-model van het Amerikaanse NCEP laat in de run van 1506Z de stroming vrij snel weer krimpen naar west, waardoor de "kou" er weer snel uit gaat. EC1500 houdt de noordelijke stroming wat langer in stand, tot en met zondag. In dat geval zouden we ook in Vlaanderen wat natte vlokken kunnen zien dwarrelen komend weekend. Ook ECMWF1500 laat de stroming op termijn weer ruimen naar west, met opnieuw hogere temperaturen. Dat is iets wat we wel vaker zien: een rug van hogedruk die wordt uitgebouwd vanuit de Azoren naar het noorden, houdt het vaak maar enkele dagen vol en is zelden de start van een echt winterse periode.

De kans op wat kouder weer is ook duidelijk te zien in de EPS-pluim van ECMWF voor De Bilt. Vanaf donderdag duikt het ensemble-gemiddelde van de T2m naar beneden. Vanaf vrijdag berekenen een aantal leden sneeuwval, maar ze zijn nog sterk in de minderheid. Vanaf zondag is de spreiding te groot om nog zinnige uitspraken te doen. We blijven het in de gaten houden.

 

15daagse111500

(Bron illustratie: www.knmi.nl)

13:09 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

10-11-08

Geen vroege kou

Sommige grote winters beginnen al vroeg. Zoals die van 1890-'91. Toen sloeg de winter half november al onverbiddelijk toe. De binnenwateren in Vlaanderen en Nederland zouden dichtgevroren blijven tot eind januari. Tijdens die winter vatte Pim Mulier trouwens het idee op om bij de eerstvolgende gelegenheid een schaatstocht te organiseren langs alle elf de steden van Friesland. Die gelegenheid zou zich pas voordoen in 1909. Alle vijfien Elfstedentochten vonden plaats in januari of februari, op één na. De vijfde Elfstedentocht vond plaats op 16 december 1933. Begin december kwam het organiserende comité al bij elkaar, omdat toen al duidelijk was dat de Tocht er zat aan te komen. De winter viel toen in rond 24 november, met een stevig hogedrukgebied dat zich boven Scandinavië en later boven de Noordzee nestelde (zie kaart hieronder). Het hield net lang genoeg een oostelijke stroming in stand om een Elfstedentocht te kunnen organiseren. Kort daarop doofde deze winter trouwens als een nachtkaars uit.

Vroege kou met schaatsijs is dus mogelijk, maar zeer uitzonderlijk. Ook dit jaar is er vooralsnog niets dat er op wijst dat de winter vroeg uit zijn krammen zal schieten. We zitten momenteel in een strakke westelijke circulatie. Onder invloed van een mobiele wig van hogedruk wordt die woensdag en donderdag eventjes meer noordwest, maar dat is een tijdelijke situatie. Komend weekend zitten we aan de noordflank van een hogedrukgebied en bijgevolg weer in een zachte, westelijke stroming.
Met maxima tot 15°C leefden we vandaag ruim boven onze stand. De volgende dagen dalen de maxima tot een graad of 10 à 11, nog altijd ruim hoog voor de tweede decade van november. Donderdag en vrijdag kunnen de minima tot dicht tegen het vriespunt dalen, als de van oorsprong polaire lucht eventjes tot rust komt boven onze hoofden. De dagen daarna komen de minima weer uit rond 6°C, dat is een graad of drie boven de norm. Voorlopig regeert de herfst, zoals dat eigenlijk hoort half november.

boden 33

(Bron kaart: www.wetterzentrale.de)

16:58 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

04-11-08

Maritieme lucht in aantocht

In centraal-Siberië heeft de winter nu een stevige voet aan de grond. Het kwik daalde er vanochtend tot -38°C en komt er ook overdag niet boven de -30°C. Donderdag breidt het winterweer zich zoals verwacht wat meer naar het westen uit, met ook lichte tot matige nachtvorst in de omgeving van Moskou. Vrijdag schommelt het kwik er ook overdag rond het vriespunt. Dat is daar niet de start van een eerste koudegolf, want de dagen daarna lijken er waterkoud te gaan verlopen: minima rond het vriespunt en maxima rond een graad of 3.

Ook bij ons staat er voorlopig geen winterweer op het programma. De koude put die nu al een dag of tien boven Frankrijk en Spanje ligt, vult langzaam op en is tegen vrijdag van de kaarten verdwenen. Dat betekent dat er in die omgeving stilaan geen nieuwe depressies meer ontstaan. Dergelijke zuidelijke depressies zorgden de voorbije dagen bij ons voor een wind die uit de oostelijke sector kwam, zonder dat daarbij koude lucht werd aangevoerd. Vanaf vrijdag zoekt de wind weer de klassieke zuidwestelijke sector op en worden we overspoeld met maritieme lucht. Van tijd tot tijd passeren daarbij een aantal frontale systemen, met regen en vrij veel wind. De temperaturen stijgen naar bovennormale waarden, met maxima rond 13°C en minima tussen 7 en 9°C. Vanaf 11 november zien we een dalende trend in de ensembles en vanaf 13 november zijn er een beperkt aantal EPS-leden die weer voor nachtvorst gaan. Het ensemble-gemiddelde voor de minimumtemperatuur ligt dan rond +3°C. Het gemiddelde van de maximumtemperatuur zakt van  12°C op 11 november naar 8°C op het einde van de eps-verwachtingsperiode. Het ensemble van het Amerikaanse GFS-model lijkt met die licht dalende trend van zijn Europese collega mee te willen gaan.

16:28 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

31-10-08

Normale maand oktober

De Ardennen hebben hun eerste winters aandoende dagje binnen. De Hoge Venen ontwaakten met een sneeuwtapijtje van 2 cm. Dat hadden ze te danken aan het scenario dat ik hier een paar dagen geleden heb geschetst: neerslag die viel op een perfect tijdstip, namelijk in de vroege ochtenduurtjes. Het kwik kon eerst nog dalen tot onder het vriespunt, zodat de sneeuwvlokken bleven liggen op een bevroren ondergrond. Inmiddels zijn de bovenluchten te veel opgewarmd (of in vaktaal: zijn de diktewaarden te hoog opgelopen) om nog meer sneeuwval toe te laten.

Oktober 2008 gaat inmiddels de boeken in als een maand die qua gemiddelde temperatuur normaal was. Het zag er lang naar uit dat oktober te zacht zou worden, maar de redelijk spectaculaire afkoeling op het einde van de maand heeft het tij nog doen keren. Lichte nachtvorst in Vlaanderen tijdens de maand oktober is op zich niet uitzonderlijk, maar omdat er de voorbije dagen heel wat stratus bleef hangen, bleven ook de maxima laag. Op 30 oktober werd het in Drongen niet warmer dan +4,1°C en dat is naar oktoberse normen wel uitzonderlijk. Ter vergelijking: in oktober '06 kwam het etmaalmaximum maar één keer onder de +15° uit (+14,8°C op 24/10/08).

Van de tien maanden die we in 2008 achter de rug hebben, zijn er in Drongen nu zeven als normaal te bestempelen. Dat wil zeggen: de afwijking van de norm bedroeg voor die maanden minder dan 1 graad naar boven of beneden. De wintermaanden januari (maar liefst 4,2° boven de norm!) en februari (2,0° boven normaal) verliepen duidelijk te zacht. Daarna volgde een hele reeks normale maanden, met mei (3,5° boven de norm) als enige uitzondering.

Ook november gaat van start met temperaturen die normaal zijn voor de tijd van het jaar. Begin volgende week zien we een hogedrukgordel die zicht uitstrekt van de Zwarte Zee over Scandinavië tot Groenland. Aan de oostelijke flank van deze hogedrukzone stroomt koude lucht West-Siberië binnen. Die lucht kan ons voorlopig niet bereiken. Wij krijgen volgende week te maken met depressies die zich ten zuiden van ons land ophouden. Ze zijn ontstaan in de koude put die de voorbije dagen voor sneeuw zorgde in Frankrijk en Spanje. Dat verklaart waarom de aangevoerde lucht volgende week niet echt warm is, hoewel hij vanuit het zuiden wordt aangevoerd. Het weermodel van ECMWF laat deze kleine depressies later in de week naar het noordwesten koersen, tot ze worden opgeslokt door een diepe depressie ten westen van IJsland. Dat is precies het omgekeerde van wat we meestal zien: randdepressies die zich losmaken van de moederdepressie bij IJsland en richting vasteland trekken.

We mogen ons kortom opmaken voor een weekje rustig maar typisch grijs herfstweer, met nu en dan regen en maxima rond 10°C. Het was de voorbije jaren vaak anders, toen de herfst één grote nazomer leek.

17:26 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

29-10-08

Eerste vorst van het nieuwe winterhalfjaar

De eerste vorstnacht van het nieuwe winterseizoen in Drongen-Baarle is een feit. Vannacht daalde het kwik tot -1,6°C. Omdat we ons in een zadelgebied bevonden, kwam de van oorsprong maritiem polaire lucht tot rust. De wind viel daardoor volledig weg en onder een heldere sterrenhemel kon het kwik snel dalen. Omdat de lucht nog vrij vochtig was, ontstond er tegen de ochtend wel mist. In de verte was het weerlicht zichtbaar van onweer boven de Noordzee. Het contrast tussen de koude bovenluchten (-5° op 1500m hoogte, -32° op 5000m) en het warme zeewater (14°c) was dermate groot dat er zich onweersbuien konden ontwikkelen. Boven het veel koudere vasteland was het temperatuursverschil met de bovenluchten niet groot genoeg om convectieve bewolking te doen ontstaan. Door de aflandige wind vroor het trouwens ook in de kuststations van Koksijde (Tn -0,9°) en Oostende Luchthaven (Tn -1,4°C).

Ook de volgende nacht kan het nog licht vriezen in Vlaanderen, daarna wordt het vooral 's nachts minder koud. In de meridionale hoogtestroming snoert zich stilaan een koude put af boven Frankrijk en Spanje. Aan de grond vertaalt zich dat vrijdag in een depressie met kern boven de Golf van Biskaje en dit weekend boven het Kanaal. Tegelijk zoekt het hogedrukgebied van de Azoren contact met een hogedrukgebied boven de Oostzee, dat later lijkt weg te zakken naar de regio van de Zwarte Zee. Daardoor staat er bij ons eerst een oostelijke en daarna een zuidoostelijke stroming, die zachtere lucht vanuit de Balkan naar de Lage Landen voert. We blijven met andere woorden afgesneden van eventuele koude continentaal polaire lucht.

Volgens het weermodel van ECMWF zou halfweg volgende week West-Rusland gevoelig afkoelen. Nu is het in de streek van Moskou nog zachter dan bij ons, met maxima boven de +10°C. Volgende week zou dat veranderen, met in de omgeving van de Russische hoofdstad vanaf volgende woensdag 's nachts lichte tot matige vorst en overdag temperaturen iets boven nul. In onze omgeving volgende week normale tot iets boven normale temperaturen: 's nachts rond +5° en overdag rond +12°C.

17:05 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |