02-01-09

Winters tot woensdag

De laatste "0" in het winteroverzicht in de rechterkolom van deze website is weggewerkt. Gisteren steeg het kwik in Drongen-Baarle niet hoger dan -0,3°C en daarmee is de eerste ijsdag van deze winter een feit. Vannacht ging het kwik trouwens amper naar beneden. Het minimum kwam niet verder dan -1,4°C. Daarmee stagneert de aangroei van de ijsvloer tijdelijk. Vandaag loopt de temperatuur zelfs vrij hoog op omdat er tijdelijk een zwakke westenwind staat. Er kan zelfs wat ijs afsmelten.

In de namiddag zoekt de wind opnieuw de noordoosthoek op. Het klaart opnieuw uit en rond 20 uur begint het weer te vriezen in het Gentse. Tegen de ochtend schommelt het kwik rond -4°C. Ook overdag komt het kwik zaterdag nauwelijks of niet boven het vriespunt, zodat het mogelijk moet zijn om opnieuw onder goede omstandigheden te schaatsen op plaatsen waar dat de vorige dagen ook al mogelijk was. Nieuwe schaatsplekken komen er niet bij. Daarvoor is de ijsgroei de vorige dagen te veel gestagneerd.

Zaterdagavond begint het kwik eerst nog te dalen, tot rond -5°C in het Gentse. In de loop van nacht krijgen we door een noordwestelijke wind te maken met vrij zachte martieme lucht. Er drijft meer en meer bewolking binnen en de temperatuur gaat omhoog. Zondag kan het kwik al in de vroege ochtend positief worden. Rond de middag is het een graad of 2 boven nul. Het is zwaarbewolkt en de lucht is vrij vochtig, zodat er snel water op de ijsvloer komt. Zondag lijkt dus geen goede schaatsdag te gaan worden.

In de nacht van zondag op maandag schommelt het kwik in het Gentse rond het vriespunt. Er valt wat neerslag. De provincie Oost-Vlaanderen ligt daarbij op de grens tussen de regen in het westen en de sneeuw in het oosten. Het temperatuurverloop op maandag wordt bijzonder interessant. 's Morgens vroeg is het kwik nog licht positief. De wind draait al snel van noordwest naar noordoost. Rond de middag begint het te vriezen en in de loop van de namiddag zakt de thermometer zienderogen. Rond zeven uur 's avonds vriest het al een graad of 4. In de loop van de nacht zakt het kwik verder tot -7°.

Dinsdag lijkt dan een erg koude dag te gaan worden, met maxima rond -2°C. Maar de verwachtingen worden dan stilaan onzeker. Het Europese weermodel laat het nog één keer bijzonder stevig vriezen in de nacht van dinsdag op woensdag (tot plaatselijk -10° in Vlaanderen), maar daarna zou het afgelopen zijn met de vrieskou. Het Amerikaanse GFS-model rekt de koude periode nog tot en met volgend weekend.

Het is nu al een dag of drie dat de operationele berekening van het ECMWF-model vanaf woensdag een westelijke stroming laat ontstaan boven onze regio, die een radicaal einde maakt aan de vorstperiode. Eerst kreeg deze berekening niet veel bijval van het ensemble, maar sinds gisteravond kiest de overgrote meerderheid van de ensembleleden ook voor de zachte oplossing die de hoofdberekening vanaf woensdag laat zien. De oceaanblokkade lijkt in elk geval te verdwijnen en plaats te maken voor een hogedrukgebied in onze omgeving of ten zuiden van ons. Als dat hogedrukgebied op de juiste plaats terecht komt, kan de koude periode nog eventjes gerekt worden. Het continent is immers voldoende afgekoeld. In het beste geval duurt dat "rekken" lang genoeg, tot er een nieuwe blokkade ontstaat. Maar dat moet dan gebeuren op een termijn die nu nog niet op de verwachtingskaarten staat.

Wat wel vast staat: tot en met woensdagochtend blijft de winter regeren en kan er geschaatst worden, de ene dag al onder betere condities dan de andere.

09:53 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

30-12-08

Temperaturen voor de komende week

Op basis van de meest recente weerkaarten (bij het schrijven van deze bijdrage de 3000-run) lijkt de vorstperiode nog minstens een week aan te zullen houden. De diep-winterse scenario's met strenge vorst en volop sneeuw, lijken er (voorlopig ?) niet in te zitten, maar van doorzettende dooi is evenmin spraken. Na een dag of zes lopen de verwachtingskaarten van de verschillende modellen trouwens duchtig uiteen. Het Duitse model komt bijvoorbeeld met een koude oplossing aandraven voor volgende week, met een klassiek IJslandhoog. De operationele run van ECMWF3000 ziet er op het eerste zicht wat minder uit met af en toe wat maritieme aanvoer, maar toch mogen de temperaturen van deze run er best zijn. Zo mogen we voor de omgeving van Gent volgens EC3000 rekenen op volgende minima en maxima:

  • wo 31/12: Tn -6°, Tx +2°C
  • do 01/01: Tn -5°, Tx +1°C
  • vr 02/01: Tn -4°, Tx +1°C
  • za 03/01: Tn -7°, Tx -1°C
  • zo 04/01: Tn -7°, Tx +2°C (enkele graden hoger in het uiterste westen van Vlaanderen)
  • ma 05/01: Tn -4°, Tx +1°C
  • di 06/01: Tn -8°C, Tx -1°C

De dauwpunten blijven bijna de hele tijd negatief, zodat de positieve maxima weinig of geen schade aanrichten aan de ijsvloer. Alleen zondag lijkt een mindere dag te worden, met eventjes positieve dauwpunten en neerslag die waarschijnlijk valt als natte sneeuw of regen. Maar tegen dan moet de ijsvloer voldoende stevig zijn om deze tijdelijke dooi te doorstaan. Op niet al te diep water is het ijs dan minstens een centimeter of tien dik.

Na zondag lijkt de winter weer een tandje bij te steken, hoewel zoals gezegd de verschillende oplossingen van de weermodellen dan aardig uit elkaar lopen. Het maakt het alleen maar spannend om te volgen.

16:45 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

29-12-08

Eerste schaatsers zijn opgedoken

Vandaag zijn de eerste Vlaamse natuurijsschaatsers in de media opgedoken. Ik hoop dat er ook nergens ondergedoken zijn, want schaatsen op een amper twee nachten oude ijsvloer blijft riskant. Er is trouwens geen reden om overhaast te werk te gaan, want de winter houdt de volgende dagen moeiteloos stand.

In Drongen kwam het kwik vandaag opnieuw eventjes boven het vriespunt (Tx +0,4°C), maar voor het ijs is dat geen enkel probleem. Door de lage dauwpunten gaat de ijsvorming ook bij licht positieve luchttemperaturen gewoon door. Morgen dinsdag krijgen we, na opnieuw een nacht met matige vorst, een vergelijkbaar weerbeeld als vandaag: veel zon, weinig wind en maxima die lokaal lichtjes positief worden. Op woensdag krijgen we wat meer bewolking. Dat komt door een zogenaamde "koude put" boven Noord-Frankrijk: een bel met koudere lucht op grote hoogte. Die zorgt voor wolken. Het Duitse weermodel laat de koude put woensdag zelfs pal over ons land trekken, met wat winterse neerslag: aanvriezende regen of sneeuw. Uit het oogpunt van de schaatser zou dat niet zo positief zijn: een eventueel sneeuwlaagje op het ijs werkt als een isolerend deken en verhindert dat de ijsvloer snel aangroeit. Maar als er neerslag valt, zijn het in elk geval geen grote hoeveelheden.

De bewolking kan ook de vorst wat temperen in de nacht van woensdag op donderdag, maar van echte dooi is geen sprake. Het blijft elke nacht minstens licht vriezen en waar er eerder nog sprake was van een tijdelijke verzachting tijdens het weekend, lijkt het nu zelfs nog wat kouder te zullen worden, met opnieuw matige nachtvorst en maxima rond het vriespunt. Tegen zondag nemen de sneeuwkansen weer wat toe, maar tegen dan moet de ijsvloer zo stevig geworden zijn, dat die probleemloos kan worden schoongeveegd. Ook na het weekend lijkt de winter voorlopig van geen wijken te weten, met hogedruk ten noorden van ons en depressies ten zuiden. Zoals dat hoort in koude winters.

Illustratie: de koude put boven Noord-Frankrijk (op de kaart in het groen) die woensdag tijdelijk voor wat meer bewolking en zelfs wat lichte winterse neerslag kan zorgen.

 

koude put

21:35 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

28-12-08

Machtsoverdracht met millimeterwerk

Het begint er steeds meer naar uit te zien dat de winterprik een fameus verlengstuk kan krijgen. Koude of strenge winters worden niet veroorzaakt door één hogedrukgebied dat een heel seizoen lang op één gunstige plek blijft liggen. In dergelijke winters zien we vaak een aaneenschakeling van verschillende en soms verrassende luchtdrukconfiguraties die de kou in stand houden. Tussendoor zijn er, zelfs in de strengste winters, ook wel een aantal dagen waarop het wat minder koud is. Het beste voorbeeld hiervan is de fameuze winter van 1962-'63.

Komend weekend zien we zo een afwisseling van de macht. Het hogedrukgebied dat nu boven Zuid-Noorwegen ligt en ons de eerste vorstperiode van de winter bezorgt, zakt de komende dagen stilaan weg naar het zuidoosten. Een nieuwe hogedrukcel, in de buurt van IJsland, neemt vanaf woensdag het heft in handen en zorgt ervoor dat de oceaan geblokkeerd blijft. Vanaf donderdag (nieuwjaar) komen we in het zadelgebied terecht tussen het "oude" hogedrukgebied in het zuidoosten en het "nieuwe" nabij IJsland. Dan hangt alles af van details. Blijven we in een zwakke continentale stroming, dan blijft het vanaf donderdag tijdens de nachten licht tot matig vriezen en komt ook overdag het kwik nauwelijks boven nul. Komen we in een zwakke noordelijke stroming, dan kan zachtere maritiem polaire lucht ons land binnendrijven en is er tijdelijk een lichte dooi, in het slechtste geval ook 's nachts.

Aan de oostelijke flank van het nieuwe hogedrukgebied stroomt vanaf het midden van volgende werkweek een grote portie kou naar het zuiden. Als die ons vol treft (zoals sommige ensemble-leden van GFS en ECMWF suggereren), dan krijgen we diep winters weer, met matige tot strenge vorst en kans op sneeuw. Blijven de koude bovenluchten een fractie ten oosten van ons, dan krijgen we dezelfde frustrerende situatie als in 2006, toen het bij ons zacht bleef terwijl het in Duitsland de stenen uit de grond vroor.

Voorlopig lijkt het er op dat de vorst zich in elk geval nog minstens een kleine week kan handhaven. De ijsvloer die zich de komende dagen vormt, kan een mooie basis zijn voor de rest van de winter. Voorlopig is het ijs nog nergens betrouwbaar. Een aantal kleinere vijvers en plassen zijn wel al volledig dichtgevroren en kunnen tegen dinsdag beschaatsbaar zijn. Grotere wateroppervlakken liggen vaak nog grotendeels open, vooral door de stevige wind die er de voorbije dagen stond. Wie nog voor woensdag de schaatsen al onderbindt, moet in elk geval uiterst voorzichtig zijn en de ijsvlakte door en door kennen!

17:55 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

27-12-08

Verwachte minima voor de volgende dagen

Op basis van de EC2700-run mogen we ons de komende dagen verwachten aan de volgende minima in de streek rond Gent:

  • zondagochtend: -4°C
  • maandagochtend: -5 à -6°C
  • dinsdagochtend: -7°C
  • woensdagochtend: -7 à -8°C

Vanaf donderdag 1 januari zijn de verwachtingen nog altijd bijzonder onzeker. Dat blijkt al uit de verwachte minimumtemperatuur voor donderdagochtend. De 50 EPS-leden komen met oplossingen die variëren tussen +1° en -9°C. De algemene trend is toch een tijdelijke verzachting tijdens de eerste januaridagen. Die is te wijten aan een "dooi om de noord". Op zondag 4 januari "piekt" het ensemblegemiddelde op +4°, daarna daalt het weer naar waarden rond het vriespunt. Dat gemiddelde zegt op zich weinig, want de spreiding in de temperatuurpluim voor Vlaanderen bedraagt op 6 januari ruim 22 graden, met uitersten die zich situeren tussen +8° en -14°C.

Binnenkort volgt een bijdrage met meer informatie over de verwachte luchtdrukverdeling.

16:49 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

25-12-08

Vorstperiode van een week

Op dit eigenste moment zakt het kwik stilaan naar het vriespunt en beginnen we aan de eerste (en hopelijk niet laatste) vorstperiode van deze winter. Het lijkt voorlopig een eerder bescheiden vorstperiode te worden, met lichte tot matige vorst tijdens de nacht en maxima rond of net onder het vriespunt. Er staat de eerste dagen behoorlijk wat wind, wat ijsvorming op grotere wateroppervlakten zal bemoeilijken. Waarschijnlijk blijven de schaatsmogelijkheden voorlopig dus beperkt. Vanaf dinsdag moet het mogelijk zijn om de schaatsen onder te binden op ondiep water, zoals ondergelopen weiden of ondiepe en niet al te grote veen- en voormalige turfplassen. Vaarten en grote meren lijken voorlopig nog geen betrouwbaar ijs te gaan opleveren.

Zoals het er nu naar uit ziet, zal de vorstperiode zeker een zestal dagen aanhouden. Vanaf donderdag 1 januari zijn de verwachtingen erg onzeker. Het meest waarschijnlijke scenario is dat de vorst vanaf dan getemperd wordt, of dat er zelfs dooi intreedt. Dat laatste is wat de operationele berekening van ECMWF2512 laat zien en die operationele berekening heeft de voorbije dagen getoond dat ze de situatie erg goed te pakken heeft. Aangezien het ensemble toch nog heel wat ruimte houdt voor aanhoudende negatieve temperaturen, houden we nog een slag om de arm. Het ensemblegemiddelde blijft op het einde van de tiendaagse verwachtingsperiode rond het vriespunt schommelen. Het is dus niet uitgesloten dat de vorstperiode het toch langer uitzingt.

Toch gaat ook het Amerikaanse GFS-model voor een tijdelijke verzachting vanaf nieuwjaar. Opvallend bij dit model, is dat een groot deel van de ensembleleden gaan voor een ijskoud vervolg vanaf 5 januari. Ook ECMWF liet de voorbije dagen op het einde van de verwachtingsperiode ruimte voor nieuwe (ijs)koude ontwikkelingen na de vermoedelijk zachtere periode rond nieuwjaar.

Maar laat ons eerst maar profiteren van de eerste (beperkte) schaatsmogelijkheden op het einde van  dit jaar.

22:06 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

23-12-08

Winter in de steigers gezet

Het Europese weermodel van ECMWF heeft zijn reputatie kunnen waarmaken (zie vorige bijdrage). Het begin van de duidelijk koudere periode is al in de steigers gezet. Het hogedrukgebied dat tot eergisteren boven Frankrijk lag, heeft zich vandaag boven ons land gevestigd en bouwt inmiddels een rug uit in de richting van Scandinavië. Morgenochtend ligt de kern al boven Zuid-Noorwegen en op Kerstdag (overmorgen) smelt het samen met het Russische hogedrukgebied. Vanaf dan staat er bij ons een continentale stroming, die geleidelijk koudere lucht aanvoert. Vooral vanaf tweede Kerstdag zullen we dat beginnen te merken. Het vriest dan 's ochtends al licht en overdag komt het kwik nog nauwelijks boven het vriespunt.

De continentale stroming lijkt meerdere dagen te zullen gaan aanhouden. Zaterdag en zondag ligt de kern van het hogedrukgebied nog altijd boven Zuid-Scandinavië. Op maandag zakt ze wat naar het zuiden, de kern komt dan meer boven Denemarken te liggen. Maar wat belangrijk is: voorlopig lijkt niets er op te wijzen dat het hogedrukgebied naar het zuidoosten wegtrekt, iets wat de vorige winters schering en inslag was. Daardoor werden beginnende wintertjes steevast in de kiem gesmoord. Nu suggereren zowel ECMWF als het Amerikaanse GFS dat de hogedrukinvloed tegen de jaarwisseling ten noorden van ons blijft, meer bepaald in de omgeving van IJsland. Vooral het noorden van Nederland riskeert dan enkele zachtere dagen (de bekende "dooi om de noord"), maar tegelijk neemt in dat geval de kans op nog kouder weer uiteindelijk weer toe, als vanuit het hoge noorden aan de oostflank van het hogedrukgebied ijskoude bovenluchten komen afgezakt.

Ijskoude bovenluchten, dat is wat we voorlopig nog te kort komen om het echt diep winters te maken. Strenge vorst hoeven we voorlopig niet te verwachten. 's Nachts vriest het vanaf vrijdag licht tot matig, overdag schommelen de temperaturen rond het vriespunt. Omdat de lucht droog is en de zon deze tijd van het jaar de minste kracht heeft, moet dat ruimschoots volstaan om tegen halfweg volgende week te kunnen schaatsen op ondergelopen weilanden, ondiepe sloten en plassen. Het ijsmodel van het KNMI voorziet voor De Bilt tegen woensdag een ijslaag van ongeveer 9 centimeter op water van twee meter diep. Aangezien het in Vlaanderen allicht nog wat harder zal vriezen dan in De Bilt, zal dit ook hier zeker het geval zijn. Het wordt dus stilaan tijd om de schaatsen te slijpen en op de juiste ronding te zetten voor natuurijs. Het is lang geleden dat we nog eens aan het begin van een koude periode stonden zonder dat het einde ervan alweer in zicht was...

22:05 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |