15-11-07

Lichte vorst

Tot 8.20 uur deze morgen bleef het kwik in Drongen lichtjes positief. Pas toen de zon al opgedoemd was boven de horizon, begon het nog eventjes te vriezen op waarnemingshoogte. De temperatuur daalde tot -0,6°. Het was daarmee de tweede vorstdag van dit "winterseizoen". Misschien is de term "winterhalfjaar" beter gekozen, want zowel astronomisch als meteorologisch is het natuurlijk nog altijd herfst.

Ook volgende nacht komt het hoogstwaarschijnlijk weer tot lichte vorst, tenzij bewolking roet in het eten zou komen gooien. De luchtvochtigheid is, dankzij de aanvoer van continentale droge lucht, vrij laag. Dat betekent dat het kwik bij een onbewolkte hemel aan een vrije val kan beginnen van zodra de zon onder is. Lage luchtvochtigheid betekent immers een laag dauwpunt en zolang de luchttemperatuur niet in de buurt komt van het dauwpunt, komt er ook geen condensatiewarmte vrij. Doordat we onder de kern van een hogedrukgebied zitten, staat er ook weinig wind. Dat betekent dat de koude lucht aan de grond niet vermengd wordt met de warmere luchtlagen erboven. Geen bewolking, lage luchtvochtigheid en geen wind: dat zijn drie factoren voor een perfecte uitstraling en dus een koude nacht. Eén versterkende factor ontbreekt: een vers sneeuwdek, dat werkt als isolator voor de bodemwarmte.

Van sneeuw gesproken: de kans dat we komende zondag sneeuwvlokken te zien krijgen, is volgens het EPS nu ongeveer 50 procent. Alles hangt af van de precieze koers van de depressie. Zakt de kern voldoende zuidelijk door, dan zoekt de wind de oosthoek op en kan de neerslag vallen onder de vorm van sneeuw, ook bij relatief hoge temperaturen op 850 hPa. Meer uitleg hierover in de guidance van het KNMI.

Het blijft dus, zoals altijd in (mogelijke) sneeuwsituaties afwachten tot het laatste moment.  Hoe het vanaf maandag verder moet, is nog zeer onzeker. Eén zaak lijkt wel vast te staan: noch extreem zacht weer noch onvervalst winterweer lijken de volgende tien dagen op het programma te staan.

13:13 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: weer, weerbericht, winterverwachting |  Facebook |

13-11-07

Paar nachtjes met lichte vorst

Eigenlijk valt er weinig nieuws te vertellen op basis van de nieuwe uitdraaien van de verschillende computermodellen deze avond.

Het ziet er naar uit dat we vanaf morgen mogen rekenen op een nachtje of drie met meest lichte vorst en overdag temperaturen rond of iets boven 5 graden.  Dat alles onder invloed van een hogedrukgebied waarvan de kern zich in onze buurt komt vestigen. Vanaf zondag komen we opnieuw onder de invloed van een depressie. Er valt dan neerslag. Er is een kleine kans dat die op zondag valt onder de vorm van natte sneeuw in het laagland, maar doodgewone regen lijkt op dit ogenblik meer kans te maken. Voor meer zekerheid zullen we nog enkele dagen moeten wachten.

Ter illustratie dit keer de kaarten van het Britse UKMO-model (UKMO1312). Vrijdag zien we de kern van het hogedrukgebied pal boven ons hoofd. Dat staat uiteraard garant voor uiterst rustig en droog weer.

 

Rukm721

 

Zondag bepaalt een depressie boven de Noordelijke IJszee ons weer. Het zal van een aantal details (timing van de neerslagzone, temperatuur van de bovenlucht, aanlandige of aflandige wind,...) afhangen onder welke vorm de neerslag valt in het laagland. Regen lijkt de meeste kans te maken.

 

Rukm1201


 

22:37 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

12-11-07

Eigenzinnige berekening

Het ECMWF-model komt vanavond met een opmerkelijk ensemble voor de proppen. We zien hoe de hoofdberekening (of operationele run) zich behoorlijk eigenzinning opstelt ten op zichte van de 50 verstoorde berekeningen. (Voor meer achtergrondinfo over deze termen: zie rechterkolom).

Als we kijken naar de temperatuur op 2 meter hoogte (onderste grafiek), dan zien we dat de operationele run (de rode lijn) "helemaal onder in de pluim hangt". De hoofdberekening voorziet vanaf donderdag koude nachten met lichte tot matige vorst en overdag temperaturen van 2 à 3 graden boven nul. De 50 verstoorde berekeningen zitten haast allemaal een flink stuk hoger. Het ensemblegemiddelde (bruine stippellijn) ligt alleen in de nacht van donderdag op vrijdag een fractie onder nul, maar blijft voorts dag en nacht boven het vriespunt.

We kunnen daaruit afleiden dat we de koude weerkaarten van de hoofdberekening best nog met een korreltje zout nemen. De onzekerheid is nog groot. Het meest waarschijnlijke is een weertype met temperaturen iets onder tot rond normaal: overdag een graad of 6, 's  nachts een graad of 2.

Op het gebied van neerslag (bovenste grafiek) is de operationele berekening tijdens het weekend zelfs een echte "uitbijter":  volgens de hoofdberekening blijft het volledig droog, terwijl de meeste andere berekeningen neerslag voorzien. Opnieuw onzekerheid troef dus. 

 

pluim121112

Wat vanavond wel opvalt, is dat ook de andere modellen a-typische weerkaarten laten zien, met de volgende tien dagen opvallende drukverdelingen. Van een doorstaande westcirculatie is geen sprake. Er lijkt eerder een blokkade in de maak. De modellen hebben traditioneel moeite om zo'n blokkade op voorhand precies in te schatten. Dat verklaart voor een groot deel de onzekere voorspellingen. De volgende dagen komen we allicht meer te weten. 

22:09 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: weer, weerbericht, winterverwachting |  Facebook |

11-11-07

Nog geen winterweer op komst

"Vanaf woensdag wordt het droger, maar ook gevoelig kouder met maxima die nog amper boven het vriespunt komen." Zo luidt het weerbericht al de hele dag op de VRT-radio. Het zou de indruk kunnen wekken dat er zowaar winterweer op komst is, maar dat is niet het geval.

Zoals eerder gemeld, komen we halfweg de week in noordelijke tot noordoostelijke luchtstromingen terecht. Stilaan wordt duidelijk dat dit geen lang leven beschoren zal zijn. Het hogedrukgebied boven de Oceaan breidt zich eventjes uit in noordoostelijke richting, maar zakt daarna al weer snel in. De kern blijft wel in onze buurt. Het wordt dus tijdelijk droger en rustiger, met in de nachten kans op lichte vorst (maar nog geen zekerheid) en maxima rond een graad of vijf. Volgend weekend lijkt de stroming zowel volgens ECMWF als volgens UKMO weer meer westelijk te worden, met oplopende temperaturen. Een echte westcirculatie lijkt er evenwel ook niet in te zitten. Het houdt de lange termijn boeiend.

23:07 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

(Tijdelijk?) wat kouder

Wat kouder weer op het einde van volgende week, blijft nog altijd mogelijk, maar erg uitgesproken is die voorkeur nog altijd niet terug te vinden in de diverse modellen. We komen zo rond woensdag tijdelijk in een oostelijke stroming terecht, maar of dat blijft duren, dat is nog lang niet duidelijk.

 

ec1012

EC1012 toont voor komende woensdag een noordoostelijke stroming, doordat het hogedrukgebied boven de Atlantische Oceaan een rug uitbouwt richting Scandinavië. Het vervolg is nog onzeker.

 

00:35 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

08-11-07

Hoge druk ten noorden en ten westen

Begin november vorig jaar konden we kort zijn: er was in de verste verte geen sprake van winterweer. We zaten in een westelijke tot zuidwestelijke stroming en het was bijzonder zacht voor de tijd van het jaar. Op 25 november werd het maar liefst 17,7°C. Hoge druk bevond zich vooral ten zuiden of ten oosten van ons.

Dan is het dit jaar toch anders. Op middellange termijn zien we bij de verschillende modellen de opbouw van hogedrukgebieden ten westen en ten noorden van ons. Dat zorgt voor potentiële stromingen met een noordelijke component: van noordwest tot noordoost.

Dat zien we ook terug in de diverse ensemble-voorstellingen. Het ensemblegemiddelde van de temperatuur op 850 hPa (zo'n 1500 meter hoogte) ligt volgens het GFS-model de komende tien dagen vrijwel de hele tijd onder het langjarig gemiddelde:

 

MT8_De_Bilt_ens


 

 

Dat weerspiegelt zich niet helemaal in de pluimvoorstelling van de temperatuur aan de grond (zie hieronder). Dat is logisch: de leden die een oplossing berekenen met een  stroming van over zee, zorgen voor normale tot zelfs iets te zachte temperaturen aan de grond. Vlak boven het relatief warme zeewater warmt de lucht immers op, meer dan op 1500 meter hoogte.

De leden die kiezen voor een continentale stroming zorgen voor de koude lijntjes in het ensemble. Vooral op het einde van de tiendaagse periode nemen ze in aantal toe. De kans op nachtvorst lijkt vanaf volgende week toe te nemen tot uiteindelijk ongeveer 40 procent op vrijdag en zaterdag. Volgens de koudste leden zou zelfs matige nachtvorst tot de mogelijkheden behoren en komt de temperatuur overdag nauwelijks een paar graden boven nul.

Natuurlijk zijn er ook nog meer dan genoeg zachte oplossingen. Het staat dus helemaal nog niet vast dat het over een week kouder begint te worden. Maar de potentie is er wel, en dat is een heel verschil met vorig jaar. 

 

PLUIM_06260_NWT


 

23:05 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

06-11-07

Hoe zit het met het poolijs?

Wie het weer een beetje gevolgd heeft via de media, weet het ongetwijfeld: nooit was de oppervlakte zeeijs aan de Noordpool zo laag als deze zomer. Het vorige record is niet verbroken, zelfs niet verpulverd, maar in een moker tot poeder gestampt.

Tot de eerste helft van oktober bleef de oppervlakte aan zeeijs rond het nieuwe record-minimum hangen. Daarna begon het ijs weer aan te groeien. Omdat de groei trager was dan de voorbije jaren, bleef de zogenaamde "anomalie" wel toenemen. Die anomalie is de afwijking van de dertigjarige norm. Die liep op tot 3 miljoen vierkante kilometer in de tweede helft van oktober. Pas sinds een dag of tien neemt de anomalie weer wat af, omdat de aangroei van het zeeijs nu in snel tempo blijft doorgaan. Dat alles is duidelijk af te lezen op onderstaande grafiek. Het bovenste zwarte lijntje toon de totale oppervlakte aan zeeijs op het noordelijk halfrond, het onderste bruine lijntje de anomalie:

 

cryosfeer


 

Hoe extreem die anomalie in oktober wel was, blijkt dan weer uit dit grafiekje. Eén blik op de grafiek zegt meer dan duizend woorden:

 

cryosfeer1

 


Dat alles had uiteraard zijn invloed op de temperatuur in Noordpoolgebied de afgelopen weken. Die lag in grote gebieden tot ruim vijftien graden boven het langjarig gemiddelde. De oorzaak is duidelijk: waar in het verleden sneeuw en ijs lagen, lag nu gewoon open zeewater. Boven sneeuw en ijs koelt de lucht door uitstraling heel snel af, maar boven zeewater niet. Dat blijft warmte afgeven aan de lucht erboven tot het uiteindelijk ook zal bevriezen. Pas dan kan de lucht er (snel) beginnen afkoelen. Dat laatste zien we nu uiteindelijk gebeuren. Het is een soort kettingreactie: hoe meer ijs er begint aan te groeien, hoe groter de de voorraad koude lucht weer wordt. Die kan uitstromen over het zeewater, dat daardoor sneller afkoelt, waardoor er weer meer ijs wordt gevormd, enzovoort.

 

Vergelijk de onderstaande afbeeldingen: de eerste toont de oppervlakte van het zeeijs op het noordelijk halfrond op 5 november 2007. De kaart daaronder toont de temperatuur op 2 meter hoogte. Boven de Noordpool vriest het eindelijk weer een graad of dertig. Op plaatsen waar er nog open zeewater voorkomt, ligt de temperatuur maar enkele graden onder nul.

 

 

cryosfeer2


cryosfeer3

 

Of die hele situatie ook invloed heeft op het (toekomstige) winterweer in onze contreien? Waarschijnlijk maar in beperkte mate. Een koudegolf in de Lage Landen komt zelden door lucht die rechtstreeks van de Poolstreek komt. De ergste kou wordt aangevoerd door continentale lucht vanuit Siberië en in Oost-Siberië is het momenteel kouder dan op de Noordpool.

Bron grafieken: universiteit van Illinois. Bron kaart: Wetterzentrale.

Meer over dit onderwerp lees je ook onder de rubriek "nieuws" op de website van Meteoconsult: www.weer.nl. 

22:11 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |