IJsverwachting voor Vlaanderen

De operationele berekening van het Europese ECMWF-model blijft volharden in de koude oplossing vanaf de kerstdagen. Sinds gisteravond kreeg die berekening daarbij het gezelschap van het overgrote deel van de ensemble-leden. Als we ons louter en alleen op dit weermodel baseren, lijkt de kans erg groot dat we tegen het einde van het jaar op bescheiden schaal op de schaats staan in Nederland en Vlaanderen.

Ook de EC2012-run tekent een mooi winteroffensief op de weerkaarten. Het hogedrukgebied dat nu nog boven Frankrijk ligt, vestigt zich dinsdag boven ons land. Op Kerstavond ontwikkelt het een uitloper naar het noorden. Die uitloper fusioneert op Kerstdag met het Russische hogedrukgebied. Daardoor komt er bij ons een noordoostelijke stroming op gang, op vrijdag 26 december extra geholpen door een lagedrukgebied boven Corsica. Het klassieke extra "trekpaard" zeg maar, om koude lucht vanuit het oosten tot bij ons te krijgen. Volgend weekend ligt de kern vanhet hogedrukgebied volgens de operationele berekening boven Zuid-Scandinavië. Op het einde van de tiendaagse verwachtingsperiode tekent de operationele berekening het hogedrukgebied in de omgeving van IJsland, met depressies boven Italië, Zuid-Frankrijk en de Azoren. Op die manier zou nog koudere lucht vanuit Noord-Europa tot bij ons worden gevoerd.

Bovenstaand scenario is bijna te mooi om waar te zijn. Het zou leiden tot een winterperiode van formaat, met vanaf 27 december vrijwel continu negatieve temperaturen en matige tot strenge vorst 's nachts. In dat geval staan we tegen oudejaar op de schaats. Toch is het verstandig om nog een slag om de arm te houden. Het GFS-model van het Amerikaanse NCEP is wat minder voortvarend en berekent in de 2012-run het hogedrukgebied vanaf de kerstdagen meer naar het zuiden in vergeleken met ECMWF. Dat heeft tot gevolg dat vooral de bovenluchten minder sterk afkoelen en zelfs grotendeels positief blijven op 850 hPa (ongeveer 1200 meter hoogte). Op waarnemingshoogte zou het dan ook wel kouder worden vanaf de kerstdagen, maar een stuk minder dan wat het Europese model voorziet. Krijgen de Amerikanen gelijk, dan moeten we het doen met rustig weer, meestal lichte nachtvorst en maxima rond het vriespunt. Ook het globale model van het Britse MetOffice (UKMO) lijkt het hogedrukgebied wat zuidelijker in te tekenen.

Afwachten maar of het ECMWF-model blijft volharden en zijn reputatie van beste weermodel voor onze regio kan waarmaken.

Illustraties: ECMWF2012 tekent een klassiek patroon voor een winterperiode. De omega-blokkade op +144 evolueert naar een high-over-low blokkade op +192. Afwachten maar of de kaarten zo mooi blijven als ze binnen de betrouwbare termijn komen.

De wat koudere periode die we sinds de tweede helft van november doormaken, is voorlopig achter de rug. We zijn inmiddels aan de noordflank terecht gekomen van een hogedrukgebied met kern net ten westen van het Iberisch schiereiland. De hogedrukas waarvan sprake in de vorige bijdrage, ligt ten zuiden van ons. Daardoor komt er de volgende dagen een westelijke stroming op gang, waarmee zachte zeelucht naar Vlaanderen wordt gevoerd. De maxima lopen komend weekend op tot +10°C en van nachtvorst is geen sprake. Zwakke storingen zorgen af en toe voor lichte regen of motregen.

Toch is deze westcirculatie geen lang leven beschoren. Het Atlantische hogedrukgebied kruipt de volgende dagen het vasteland op. De kern vestigt zich zondag boven Frankrijk. Tegelijk bouwt de anticycloon aan zijn noordwestflank een wig uit, in de richting van IJsland. Daardoor zien we vanaf maandag 22 december een blokkade ontstaan ten westen van ons. Op woensdag 24 december voorziet het Europese ECMWF-model dat de kern van het hogedrukgebied boven Engeland en ons land ligt. Dat zou garant staan voor een grijze, maar rustige kerstavond. Koud is het voorlopig nog niet.

Volgens de operationele berekening van EC1800 zou het hogedrukgebied op Kerstdag een uitloper uitbouwen richting Scandinavië. Daardoor zouden we vanaf 25 december te maken krijgen met een noordoostelijke stroming. Volgens diezelfde operationele berekening zou de kern van het hogedrukgebied zich gaan ophouden tussen Schotland en IJsland. Op die manier blijft er bij ons een noordoostelijke stroming staan en kan er vanuit het noordoosten van Europa steeds koudere lucht binnensijpelen die - nog altijd volgens de operationele berekening - kunnen leiden tot stevige vrieskou 's nachts en zelfs een aantal ijsdagen.

Uiteraard is die koude variant maar één van de mogelijke oplossingen. Het enige wat vast lijkt te staan, is dat er begin volgende week een oceaanblokkade in de maak is. Ook het Amerikaanse GFS-model en het Britse UKMO-model laten de blokkade immers ontstaan. Afhankelijk van de ligging kan die zorgen voor grijs en vrij zacht weer, maar ook voor koud winterweer (door de hogedrukinvloed waarschijnlijk zonder al te veel sneeuw). Beide opties zijn nog in ruime mate aanwezig in de ensembles.

Kort samengevat: tot en met dinsdag krijgen we (ruim) te zacht weer voor de tijd van het jaar. Vanaf de kerstdagen wordt het geleidelijk weer kouder. Of dat het begin is van een periode van echt winterweer ligt nog lang niet vast, maar het behoort wel tot de mogelijkheden.