IJsverwachting voor Vlaanderen

De kans op een eerste (en tijdelijk) winters speldenprikje lijkt toe te nemen. Vandaag en de volgende dagen zitten we nog in een westelijke stroming, in stand gehouden door een hogedrukgebied ten zuiden van ons en een depressie-activiteit in de buurt van IJsland en Scandinavië. De temperaturen liggen daardoor dag en nacht boven het langjarig gemiddelde.

Vanaf dinsdag nestelt het hogedrukgebied zich ten noorden van de Azoren. Daardoor kantelt de hoogtestroming wat naar noordwest. De maxima komen dan een fractie lager uit dan nu, zo rond de 10°C. Op vrijdag breidt de hogedruk zich nog wat meer naar het noorden uit en komt de kern van de anticycloon ten westen van Ierland te liggen. De stroming ruimt dan verder naar het noorden. Op 850 hPa (ongeveer 1500 meter) daalt de temperatuur naar -5°C. Dat kan in de Ardennen zorgen voor wat winterse neerslag. In Vlaanderen zouden de maxima op zaterdag rond +5° schommelen en is er kans op wat lichte nachtvorst.

Wat er daarna gebeurt, is nog onzeker. Het GFS-model van het Amerikaanse NCEP laat in de run van 1506Z de stroming vrij snel weer krimpen naar west, waardoor de "kou" er weer snel uit gaat. EC1500 houdt de noordelijke stroming wat langer in stand, tot en met zondag. In dat geval zouden we ook in Vlaanderen wat natte vlokken kunnen zien dwarrelen komend weekend. Ook ECMWF1500 laat de stroming op termijn weer ruimen naar west, met opnieuw hogere temperaturen. Dat is iets wat we wel vaker zien: een rug van hogedruk die wordt uitgebouwd vanuit de Azoren naar het noorden, houdt het vaak maar enkele dagen vol en is zelden de start van een echt winterse periode.

De kans op wat kouder weer is ook duidelijk te zien in de EPS-pluim van ECMWF voor De Bilt. Vanaf donderdag duikt het ensemble-gemiddelde van de T2m naar beneden. Vanaf vrijdag berekenen een aantal leden sneeuwval, maar ze zijn nog sterk in de minderheid. Vanaf zondag is de spreiding te groot om nog zinnige uitspraken te doen. We blijven het in de gaten houden.

(Bron illustratie: www.knmi.nl)

Sommige grote winters beginnen al vroeg. Zoals die van 1890-'91. Toen sloeg de winter half november al onverbiddelijk toe. De binnenwateren in Vlaanderen en Nederland zouden dichtgevroren blijven tot eind januari. Tijdens die winter vatte Pim Mulier trouwens het idee op om bij de eerstvolgende gelegenheid een schaatstocht te organiseren langs alle elf de steden van Friesland. Die gelegenheid zou zich pas voordoen in 1909. Alle vijfien Elfstedentochten vonden plaats in januari of februari, op één na. De vijfde Elfstedentocht vond plaats op 16 december 1933. Begin december kwam het organiserende comité al bij elkaar, omdat toen al duidelijk was dat de Tocht er zat aan te komen. De winter viel toen in rond 24 november, met een stevig hogedrukgebied dat zich boven Scandinavië en later boven de Noordzee nestelde (zie kaart hieronder). Het hield net lang genoeg een oostelijke stroming in stand om een Elfstedentocht te kunnen organiseren. Kort daarop doofde deze winter trouwens als een nachtkaars uit.

Vroege kou met schaatsijs is dus mogelijk, maar zeer uitzonderlijk. Ook dit jaar is er vooralsnog niets dat er op wijst dat de winter vroeg uit zijn krammen zal schieten. We zitten momenteel in een strakke westelijke circulatie. Onder invloed van een mobiele wig van hogedruk wordt die woensdag en donderdag eventjes meer noordwest, maar dat is een tijdelijke situatie. Komend weekend zitten we aan de noordflank van een hogedrukgebied en bijgevolg weer in een zachte, westelijke stroming.
Met maxima tot 15°C leefden we vandaag ruim boven onze stand. De volgende dagen dalen de maxima tot een graad of 10 à 11, nog altijd ruim hoog voor de tweede decade van november. Donderdag en vrijdag kunnen de minima tot dicht tegen het vriespunt dalen, als de van oorsprong polaire lucht eventjes tot rust komt boven onze hoofden. De dagen daarna komen de minima weer uit rond 6°C, dat is een graad of drie boven de norm. Voorlopig regeert de herfst, zoals dat eigenlijk hoort half november.

(Bron kaart: www.wetterzentrale.de)