IJsverwachting voor Vlaanderen

De Ardennen hebben hun eerste winters aandoende dagje binnen. De Hoge Venen ontwaakten met een sneeuwtapijtje van 2 cm. Dat hadden ze te danken aan het scenario dat ik hier een paar dagen geleden heb geschetst: neerslag die viel op een perfect tijdstip, namelijk in de vroege ochtenduurtjes. Het kwik kon eerst nog dalen tot onder het vriespunt, zodat de sneeuwvlokken bleven liggen op een bevroren ondergrond. Inmiddels zijn de bovenluchten te veel opgewarmd (of in vaktaal: zijn de diktewaarden te hoog opgelopen) om nog meer sneeuwval toe te laten.

Oktober 2008 gaat inmiddels de boeken in als een maand die qua gemiddelde temperatuur normaal was. Het zag er lang naar uit dat oktober te zacht zou worden, maar de redelijk spectaculaire afkoeling op het einde van de maand heeft het tij nog doen keren. Lichte nachtvorst in Vlaanderen tijdens de maand oktober is op zich niet uitzonderlijk, maar omdat er de voorbije dagen heel wat stratus bleef hangen, bleven ook de maxima laag. Op 30 oktober werd het in Drongen niet warmer dan +4,1°C en dat is naar oktoberse normen wel uitzonderlijk. Ter vergelijking: in oktober '06 kwam het etmaalmaximum maar één keer onder de +15° uit (+14,8°C op 24/10/08).

Van de tien maanden die we in 2008 achter de rug hebben, zijn er in Drongen nu zeven als normaal te bestempelen. Dat wil zeggen: de afwijking van de norm bedroeg voor die maanden minder dan 1 graad naar boven of beneden. De wintermaanden januari (maar liefst 4,2° boven de norm!) en februari (2,0° boven normaal) verliepen duidelijk te zacht. Daarna volgde een hele reeks normale maanden, met mei (3,5° boven de norm) als enige uitzondering.

Ook november gaat van start met temperaturen die normaal zijn voor de tijd van het jaar. Begin volgende week zien we een hogedrukgordel die zicht uitstrekt van de Zwarte Zee over Scandinavië tot Groenland. Aan de oostelijke flank van deze hogedrukzone stroomt koude lucht West-Siberië binnen. Die lucht kan ons voorlopig niet bereiken. Wij krijgen volgende week te maken met depressies die zich ten zuiden van ons land ophouden. Ze zijn ontstaan in de koude put die de voorbije dagen voor sneeuw zorgde in Frankrijk en Spanje. Dat verklaart waarom de aangevoerde lucht volgende week niet echt warm is, hoewel hij vanuit het zuiden wordt aangevoerd. Het weermodel van ECMWF laat deze kleine depressies later in de week naar het noordwesten koersen, tot ze worden opgeslokt door een diepe depressie ten westen van IJsland. Dat is precies het omgekeerde van wat we meestal zien: randdepressies die zich losmaken van de moederdepressie bij IJsland en richting vasteland trekken.

We mogen ons kortom opmaken voor een weekje rustig maar typisch grijs herfstweer, met nu en dan regen en maxima rond 10°C. Het was de voorbije jaren vaak anders, toen de herfst één grote nazomer leek.

De eerste vorstnacht van het nieuwe winterseizoen in Drongen-Baarle is een feit. Vannacht daalde het kwik tot -1,6°C. Omdat we ons in een zadelgebied bevonden, kwam de van oorsprong maritiem polaire lucht tot rust. De wind viel daardoor volledig weg en onder een heldere sterrenhemel kon het kwik snel dalen. Omdat de lucht nog vrij vochtig was, ontstond er tegen de ochtend wel mist. In de verte was het weerlicht zichtbaar van onweer boven de Noordzee. Het contrast tussen de koude bovenluchten (-5° op 1500m hoogte, -32° op 5000m) en het warme zeewater (14°c) was dermate groot dat er zich onweersbuien konden ontwikkelen. Boven het veel koudere vasteland was het temperatuursverschil met de bovenluchten niet groot genoeg om convectieve bewolking te doen ontstaan. Door de aflandige wind vroor het trouwens ook in de kuststations van Koksijde (Tn -0,9°) en Oostende Luchthaven (Tn -1,4°C).

Ook de volgende nacht kan het nog licht vriezen in Vlaanderen, daarna wordt het vooral 's nachts minder koud. In de meridionale hoogtestroming snoert zich stilaan een koude put af boven Frankrijk en Spanje. Aan de grond vertaalt zich dat vrijdag in een depressie met kern boven de Golf van Biskaje en dit weekend boven het Kanaal. Tegelijk zoekt het hogedrukgebied van de Azoren contact met een hogedrukgebied boven de Oostzee, dat later lijkt weg te zakken naar de regio van de Zwarte Zee. Daardoor staat er bij ons eerst een oostelijke en daarna een zuidoostelijke stroming, die zachtere lucht vanuit de Balkan naar de Lage Landen voert. We blijven met andere woorden afgesneden van eventuele koude continentaal polaire lucht.

Volgens het weermodel van ECMWF zou halfweg volgende week West-Rusland gevoelig afkoelen. Nu is het in de streek van Moskou nog zachter dan bij ons, met maxima boven de +10°C. Volgende week zou dat veranderen, met in de omgeving van de Russische hoofdstad vanaf volgende woensdag 's nachts lichte tot matige vorst en overdag temperaturen iets boven nul. In onze omgeving volgende week normale tot iets boven normale temperaturen: 's nachts rond +5° en overdag rond +12°C.