IJsverwachting voor Vlaanderen

Eindelijk nog eens een wat winterse titel boven een bijdrage op deze ijsverwachting. Ook het Europese ECMWF-model laat nu ruimte voor wat sneeuw volgend weekend. Er komt vanaf donderdag een noordwestelijke en later misschien een (tijdelijk) noordelijke stroming op gang.  De bovenluchten koelen gevoelig af en de kansen op winterse neerslag nemen toe.

Of er daadwerkelijk sneeuw zal vallen, hangt af van een aantal details die pas later duidelijk zullen worden. De noodzakelijke fundamenten worden in elk geval stilaan gelegd. Nu moet de bovenbouw er nog komen.

Een echte winterinval lijkt het in elk geval niet te worden. IJsdagen en/of matige vorst lijken vrij onwaarschijnlijk te zijn. De kans op nachtvorst neemt wel toe. Als er al sneeuw zou vallen in Vlaanderen, dan zal die hoogstwaarschijnlijk niet lang blijven liggen. De kansen op een sneeuwdekje in de Ardennen tegen het begin van de Krokusvakantie zijn wel aanwezig. Na volgend weekend lijkt de temperatuur alweer te willen stijgen.

Ter illustratie de varEPS (vijftiendaagse pluim) van EC2512 voor De Bilt voor de temperatuur op 2 meter hoogte en de sneeuwval:

Er zijn een aantal kleine aanwijzingen dat begin februari de winter eindelijk nog eens uit een ander vaatje zou kunnen tappen. De eerstkomende week blijft het in elk geval nog zacht. Tot en met het weekend zitten we in een zeer zachte, zuidwestelijke circulatie. In het weekend schuift de kern van een hogedrukgebied vanuit het zuiden wat dichter naar ons toe. Daardoor blijft het in Vlaanderen vanaf vrijdagmiddag zo goed als droog. Nederland zit wat verder weg van de beschermende invloed van de kern en maakt wel nog kans op wat lichte regen in het weekend. Dinsdag verplaatst de kern van het hogedrukgebied zich naar het oosten en komt bij ons opnieuw een zuidwestelijke stroming op gang, met wisselvallig en nog altijd zacht weer.

Vanaf eind volgende week lijkt vooral het Amerikaanse GFS-model dan voor een wat kouder weertype te opteren, met kans op wat winterse buien of in het beste geval zelfs wat sneeuw. Het Europese ECMWF-model heeft die mogelijkheid ook wel in het ensemble zitten, maar opteert toch in hoofdzaak voor het aanhouden van het zachte en anti-winterse weer.

De kleine kentering die GFS voorziet, is mogelijk omdat het hogedrukgebied van de Azoren een vrij noordelijke positie inneemt en een rug opbouwt richting Groenland, waardoor vanaf donderdag 31 januari een noordwestelijke stroming zou ontstaan boven ons land. De bovenlucht koelt daarbij af. Het ensemblegemiddelde van GFS2400 voor de temperatuur op 850 hPa komt begin februari rond -6°C te liggen, misschien net voldoende voor wat winterse buien in het laagland. Een aantal leden laten de 850 hPa-temperatuur zakken tot rond -10°C. Dat zou in principe zelfs bij een aanlandige wind sneeuw moeten opleveren in een groot deel van Vlaanderen, maar uiteraard spelen nog tal van andere factoren daarbij een rol. Factoren die nu nog niet in te schatten zijn.

EC2400 toont ook de ontwikkeling van de rug van hoge druk boven de Oceaan vanaf half volgende week, maar laat die meteen weer platwalsen door een diepe depressie ten oosten van IJsland. Daarmee herstelt de westcirculatie zich snel, althans volgens de operationele berekening. In het EC2400-eps lijken wel een beperkt aantal leden te zitten die de (koudere) ontwikkeling van de operationele GFS2400-run volgen.

Kort samengevat: er is een kansje dat februari licht winters begint met wat (nat) gevlok, maar zeker is dat nog allerminst. Vorst van betekenis, met de vorming van schaatsijs, is de eerste tien dagen nog zowat uitgesloten.

Door drukke andere bezigheden, was het alweer een tijdje geleden dat er nog eens een update verscheen. Ook het weer was niet van dien aard om dolenthousiast nieuwe "ijs"-verwachtingen te maken. Januari 2008 is inmiddels goed op weg om de derde zachtste januarimaand ooit te worden, na januari 2007 en januari 1834. In Drongen bedraagt de gemiddelde maximumtemperatuur deze maand gemiddeld +9° en de gemiddelde minimumtemperatuur +5°. Het lopende maandgemiddelde ligt maar liefst 4,5° hoger dan de norm. De gevolgen laten zich raden. Natuurpunt meldt dat de paddentrek inmiddels is begonnen en Frank Deboosere kwam gisteren zowaar met de eerste waarschuwingen voor hooikoortslijders, want de eerste stuifmeelpollen zijn gesignaleerd. Dergelijke berichten in wat dé wintermaand bij uitstek zou moeten zijn, zijn een steek door het hart van schaatsers en andere winterliefhebbers.

Oorzaak van al die zachtheid, is de subtropische lucht die ons de voorbije dagen overspoelde. Die was van oorsprong afkomstig uit Noord-Afrika, maakte een klein ommetje over de Atlantische Oceaan om de kern van een hogedrukgebied heen en kwam vervolgens op bezoek in de Lage Landen. Vandaag waait de wind tijdelijk uit het noordwesten, maar de luchtmassa komt van oorsprong nog altijd uit de subtropen. Ze heeft alleen een wat grotere omweg moeten maken over de Oceaan en de Noordzee en is daardoor iets meer afgekoeld. Deze situatie is maar tijdelijk. Morgen woensdag staat alweer een onvervalste zuidwest-circulatie op de weerkaarten.

In het tweede deel van de week zien we het hogedrukgebied van de Azoren iets meer naar het noorden opschuiven. Daardoor komen we tijdelijk in maritiem polaire lucht terecht. Het wordt iets minder zacht. Zoals hier eerder al uitgelegd, is maritiem polaire lucht immers niet koud, want afkomstig van de oceaan uit een gebied ten zuiden van de poolcirkel en ten noorden van de 40ste breedtegraad. Continentaal polaire lucht is in de winter wél koud, want die komt vanover het continent ten zuiden van de poolcirkel en ten noorden van de 40ste breedtegraad en daar is het uiteraard "Siberisch koud" in de winter. Maar die luchtmassa hoeven we de eerste tien dagen niet bij ons te verwachten.

In het weekend komt het hogedrukgebied immers vlak bij ons in de buurt te liggen, met de kern waarschijnlijk net ten zuiden van ons land. Het wordt dan rustiger, maar het blijft wel zacht. Op de lange termijn (+168 en verder) laten zowel het Amerikaanse GFS- als het Europese ECMWF-model de luchtdruk in de buurt van Groenland en IJsland stijgen. Dat zou de kansen vergroten op de uitbraak van koude polaire of arctische lucht richting West-Europa. Of dat uiteindelijk ook staat te gebeuren, dat is nog hoogst onduidelijk. In elk geval is één van de zachtste januarimaanden ooit dan al achter de rug.