IJsverwachting voor Vlaanderen

Er komt wat beweging in de kaarten. Vanaf de tweede helft van volgende week verschijnen er wat andere oplossingen op de verwachtingskaarten dan een strakke westcirculatie. Dat vertaalt zich in een toenemende spreiding in de ensembles vanaf donderdag. Op de heel lange termijn laten een tweetal (van de twintig) leden van GFS1112 de temperatuur op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte) boven ons land dalen tot -15°C. Voor zover ik mij kan herinneren is dat de eerste keer deze winter. Voorlopig alleen iets om in het achterhoofd te houden, maar meteen ook een bewijs dat het onzinnig is om nu al de winter definitief af te schrijven.

Ook opvallend is het ensemblegemiddelde van deze GFS-run op het einde van de verwachtingsperiode. Aangezien dat de neiging heeft om naar de klimatologische normaal toe te groeien, verwacht je daarop een westelijke stroming te zien. Het gemiddelde voor de allerlaatste dag toont echter een geblokkeerd patroon met bij ons een continentale stroming (zie kaart hieronder). Opnieuw verre van een garantie dat er kouder weer op komst is, maar wel opvallend genoeg om hier eens te vermelden.

 Tot en met woensdag is de verwachting nog eensgezind. Dit weekend wordt het tijdelijk wat droger en minder zacht dan de voorbij dagen, met maxima tot +7° en minima iets boven nul. Maandag wordt het weer wat zachter en van dinsdag neemt de kans op regen van betekenis weer toe. Vanaf donderdag is de verwachting onzeker. De kans op winters weer is voorlopig nog erg klein, maar misschien wordt er wel stilaan gewerkt aan een wat koudere periode tegen het einde van de maand. Dat zal de volgende dagen duidelijk moeten worden.

Bron kaart: www.meteociel.fr 

De EPS-pluim is vanavond weer eensgezind anti-winters. Is er een kans dat ze onverwachts toch omslaat en plots veel meer kans op winterweer laat zien? Ja, die kans is misschien niet zo groot, maar ze is altijd aanwezig. Ik leg met een vereenvoudigd voorbeeld uit hoe dat kan.

Veronderstel het volgende. Ik heb vijf stoffen zakjes met daarin telkens 20 knikkers. In vier zakjes zitten telkens 1 witte en 19 zwarte knikkers. In één zakje zitten 10 zwarte en 10 witte knikkers. Er zijn dus in totaal 86 zwarte en 14 witte knikkers. Om 14 uur 's middags besluit ik dat ik om 15 uur een willekeurig zakje zal nemen. Om 16 uur zal ik uit dat bewuste zakje dan 1 knikker nemen. Hoe ziet de "pluimverwachting" er op de verschillende tijdstippen uit voor het feit dat ik uiteindelijk een witte of een zwarte knikker zal loten?

Om 14 uur heb ik nog 86 procent kans dat ik om 16 uur een zwarte knikker zal nemen en 14 procent kans dat ik een witte knikker zal nemen. De "pluim" ziet er op dat moment erg "anti-wit" uit, de zwarte lijntjes zijn ruim in de meerderheid. Om 14.59 uur ziet de pluim er nog altijd hetzelfde uit, want de uitgangssituatie is onveranderd: er is nog geen beslissing gevallen in de keuze van het zakje.

Als ik om 15 uur een zakje knikkers neem, dan verandert de uitgangssituatie wel. De kans is groot (80 procent) dat ik een zakje neem met 1 witte en 19 zwarte knikkers. In dat geval verandert de "pluim" om 15 uur niet drastisch. Ze is nog altijd anti-wit. De zwarte lijntjes zijn alleen nog iets talrijker ten opzichte van de witte. Al bij al een weinig opvallende evolutie.
Maar als ik om 15 uur er het zakje met de 10 witte en 10 zwarte knikkers uitkies, zal de "pluim" er plots een stuk witter uitzien, met eensklaps evenveel witte als zwarte lijntjes. Die nieuwe pluim is daarbij even correct als de anti-witte pluim van 2 minuten eerder. Ze geven allebei de objectieve kans weer op een witte knikker vanuit een welbepaalde, maar inmiddels geëvouleerde situatie.

Vervang in het bovenstaande voorbeeld de witte knikkers door winterse oplossingen en de zwarte knikkers door zachte oplossingen in het EPS. Uiteraard ligt het in de weerkunde veel complexer dan in dit vereenvoudigde voorbeeld, maar het principe blijft hetzelfde.

Er kan een mogelijk "omslagpunt" ontstaan in de verwachtingskaarten. Dan kan de pluim plots omslaan omdat er voor een bepaald "zakje knikkers" (luchtdrukverdeling) zal worden gekozen. Dan maar hopen voor de winterliefhebber dat het het juiste zakje is. 

Zoals ik hier al eerder heb geschreven: een vervelend gevolg van de huidige westcirculatie, is dat onze "brongebieden" voor winterkou opwarmen. Dat is goed te zien op de onderstaande kaarten.

De bovenste van de drie kaarten toont de gemiddelde temperatuur voor de eerstkomende week. De lichtblauwe kleur is niet de vorstgrens overdag, maar wel het gebied waar de gemiddelde temperatuur over deze periode tussen 0° en -5° ligt. Ter vergelijking: tijdens het afgelopen inversie-wintertje rond half december, zou Vlaanderen op dit kaartje lichtblauw gekleurd zijn. Nu zien we dat dit gebied is opgeschoven tot in Rusland.

Het middelste kaartje toont de gemiddelde verwachte temperatuur voor de week daarna. Aangezien dit kaartje gebaseerd is op de operationele berekening van één enkele GFS-run (in dit geval GFS0812), is het met een korreltje zout te nemen. Als die verwachting zou uitkomen, zien we de winter nog verder naar het oosten wegtrekken.

Het onderste kaartje slaat opnieuw op de eerste week en toont duidelijk het probleem voor de winterliefhebber. In de rode gebieden is het te warm voor de tijd van het jaar, in de blauwe te koud. Hoe feller de kleur, hoe groter de afwijking. De meest rode gebieden zijn precies die regio's waar tijdens felle vorstperiodes de aangevoerde lucht vandaan moet komen: Scandinavië en Noordwest-Rusland. Dat zit voorlopig dus niet goed. Kouder dan normaal is het vooral in Turkije en rond de Kaspische Zee.

Er moet dus structureel heel wat veranderen om de winter tot bij ons te krijgen. Het is uitkijken naar de eerste aanwijzingen dat dit ook zou gebeuren. Voorlopig zijn die er nog niet, maar de winter is nog lang.

Bron: wxmaps.com 

Er is de komende tien dagen geen ontkomen aan de westcirculatie. Tussen het hogedrukgebied van de Azoren en depressies op de noordelijke Atlantische Oceaan, wordt onophoudelijk zachte oceaanlucht naar onze streken gestuurd. Meestal gaat het om maritiem polaire lucht. Anders dan de naam laat vermoeden, komt deze luchtmassa niet van de noordpool, maar van het gebied op de Atlantische Oceaan tussen 40° noorderbreedte (dus zuidelijker dan België!) en de poolcirkel. Meteen weten we welke temperaturen we de hele periode mogen verwachten: vrij zacht, maar geen uitzonderlijk hoge temperaturen voor de tijd van het jaar. Voor dat laatste hebben we een strakke zuidelijke stroming nodig waarbij maritiem tropische lucht wordt aangevoerd. Die is afkomstig uit het gebied ten zuiden van de veertigste breedtegraad.

Donderdag en vrijdag lijken de zachtste dagen te gaan worden, met maxima tot een graad of tien. Het waait dan ook hard en vooral op vrijdag valt een hele plens regen. De dagen daarna daalt de temperatuur tot iets boven de 5 graden  overdag en iets onder de 5 graden 's nachts. De kans op nachtvorst is klein. Het vrij zachte en wisselvallige weer lijkt ook aan te houden op zijn minst tot en met het weekend van 20 januari. De winter is te ver weggedrongen om onverwachts toe te slaan.