30-12-08

Temperaturen voor de komende week

Op basis van de meest recente weerkaarten (bij het schrijven van deze bijdrage de 3000-run) lijkt de vorstperiode nog minstens een week aan te zullen houden. De diep-winterse scenario's met strenge vorst en volop sneeuw, lijken er (voorlopig ?) niet in te zitten, maar van doorzettende dooi is evenmin spraken. Na een dag of zes lopen de verwachtingskaarten van de verschillende modellen trouwens duchtig uiteen. Het Duitse model komt bijvoorbeeld met een koude oplossing aandraven voor volgende week, met een klassiek IJslandhoog. De operationele run van ECMWF3000 ziet er op het eerste zicht wat minder uit met af en toe wat maritieme aanvoer, maar toch mogen de temperaturen van deze run er best zijn. Zo mogen we voor de omgeving van Gent volgens EC3000 rekenen op volgende minima en maxima:

  • wo 31/12: Tn -6°, Tx +2°C
  • do 01/01: Tn -5°, Tx +1°C
  • vr 02/01: Tn -4°, Tx +1°C
  • za 03/01: Tn -7°, Tx -1°C
  • zo 04/01: Tn -7°, Tx +2°C (enkele graden hoger in het uiterste westen van Vlaanderen)
  • ma 05/01: Tn -4°, Tx +1°C
  • di 06/01: Tn -8°C, Tx -1°C

De dauwpunten blijven bijna de hele tijd negatief, zodat de positieve maxima weinig of geen schade aanrichten aan de ijsvloer. Alleen zondag lijkt een mindere dag te worden, met eventjes positieve dauwpunten en neerslag die waarschijnlijk valt als natte sneeuw of regen. Maar tegen dan moet de ijsvloer voldoende stevig zijn om deze tijdelijke dooi te doorstaan. Op niet al te diep water is het ijs dan minstens een centimeter of tien dik.

Na zondag lijkt de winter weer een tandje bij te steken, hoewel zoals gezegd de verschillende oplossingen van de weermodellen dan aardig uit elkaar lopen. Het maakt het alleen maar spannend om te volgen.

16:45 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

29-12-08

Eerste schaatsers zijn opgedoken

Vandaag zijn de eerste Vlaamse natuurijsschaatsers in de media opgedoken. Ik hoop dat er ook nergens ondergedoken zijn, want schaatsen op een amper twee nachten oude ijsvloer blijft riskant. Er is trouwens geen reden om overhaast te werk te gaan, want de winter houdt de volgende dagen moeiteloos stand.

In Drongen kwam het kwik vandaag opnieuw eventjes boven het vriespunt (Tx +0,4°C), maar voor het ijs is dat geen enkel probleem. Door de lage dauwpunten gaat de ijsvorming ook bij licht positieve luchttemperaturen gewoon door. Morgen dinsdag krijgen we, na opnieuw een nacht met matige vorst, een vergelijkbaar weerbeeld als vandaag: veel zon, weinig wind en maxima die lokaal lichtjes positief worden. Op woensdag krijgen we wat meer bewolking. Dat komt door een zogenaamde "koude put" boven Noord-Frankrijk: een bel met koudere lucht op grote hoogte. Die zorgt voor wolken. Het Duitse weermodel laat de koude put woensdag zelfs pal over ons land trekken, met wat winterse neerslag: aanvriezende regen of sneeuw. Uit het oogpunt van de schaatser zou dat niet zo positief zijn: een eventueel sneeuwlaagje op het ijs werkt als een isolerend deken en verhindert dat de ijsvloer snel aangroeit. Maar als er neerslag valt, zijn het in elk geval geen grote hoeveelheden.

De bewolking kan ook de vorst wat temperen in de nacht van woensdag op donderdag, maar van echte dooi is geen sprake. Het blijft elke nacht minstens licht vriezen en waar er eerder nog sprake was van een tijdelijke verzachting tijdens het weekend, lijkt het nu zelfs nog wat kouder te zullen worden, met opnieuw matige nachtvorst en maxima rond het vriespunt. Tegen zondag nemen de sneeuwkansen weer wat toe, maar tegen dan moet de ijsvloer zo stevig geworden zijn, dat die probleemloos kan worden schoongeveegd. Ook na het weekend lijkt de winter voorlopig van geen wijken te weten, met hogedruk ten noorden van ons en depressies ten zuiden. Zoals dat hoort in koude winters.

Illustratie: de koude put boven Noord-Frankrijk (op de kaart in het groen) die woensdag tijdelijk voor wat meer bewolking en zelfs wat lichte winterse neerslag kan zorgen.

 

koude put

21:35 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

28-12-08

Machtsoverdracht met millimeterwerk

Het begint er steeds meer naar uit te zien dat de winterprik een fameus verlengstuk kan krijgen. Koude of strenge winters worden niet veroorzaakt door één hogedrukgebied dat een heel seizoen lang op één gunstige plek blijft liggen. In dergelijke winters zien we vaak een aaneenschakeling van verschillende en soms verrassende luchtdrukconfiguraties die de kou in stand houden. Tussendoor zijn er, zelfs in de strengste winters, ook wel een aantal dagen waarop het wat minder koud is. Het beste voorbeeld hiervan is de fameuze winter van 1962-'63.

Komend weekend zien we zo een afwisseling van de macht. Het hogedrukgebied dat nu boven Zuid-Noorwegen ligt en ons de eerste vorstperiode van de winter bezorgt, zakt de komende dagen stilaan weg naar het zuidoosten. Een nieuwe hogedrukcel, in de buurt van IJsland, neemt vanaf woensdag het heft in handen en zorgt ervoor dat de oceaan geblokkeerd blijft. Vanaf donderdag (nieuwjaar) komen we in het zadelgebied terecht tussen het "oude" hogedrukgebied in het zuidoosten en het "nieuwe" nabij IJsland. Dan hangt alles af van details. Blijven we in een zwakke continentale stroming, dan blijft het vanaf donderdag tijdens de nachten licht tot matig vriezen en komt ook overdag het kwik nauwelijks boven nul. Komen we in een zwakke noordelijke stroming, dan kan zachtere maritiem polaire lucht ons land binnendrijven en is er tijdelijk een lichte dooi, in het slechtste geval ook 's nachts.

Aan de oostelijke flank van het nieuwe hogedrukgebied stroomt vanaf het midden van volgende werkweek een grote portie kou naar het zuiden. Als die ons vol treft (zoals sommige ensemble-leden van GFS en ECMWF suggereren), dan krijgen we diep winters weer, met matige tot strenge vorst en kans op sneeuw. Blijven de koude bovenluchten een fractie ten oosten van ons, dan krijgen we dezelfde frustrerende situatie als in 2006, toen het bij ons zacht bleef terwijl het in Duitsland de stenen uit de grond vroor.

Voorlopig lijkt het er op dat de vorst zich in elk geval nog minstens een kleine week kan handhaven. De ijsvloer die zich de komende dagen vormt, kan een mooie basis zijn voor de rest van de winter. Voorlopig is het ijs nog nergens betrouwbaar. Een aantal kleinere vijvers en plassen zijn wel al volledig dichtgevroren en kunnen tegen dinsdag beschaatsbaar zijn. Grotere wateroppervlakken liggen vaak nog grotendeels open, vooral door de stevige wind die er de voorbije dagen stond. Wie nog voor woensdag de schaatsen al onderbindt, moet in elk geval uiterst voorzichtig zijn en de ijsvlakte door en door kennen!

17:55 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

27-12-08

Verwachte minima voor de volgende dagen

Op basis van de EC2700-run mogen we ons de komende dagen verwachten aan de volgende minima in de streek rond Gent:

  • zondagochtend: -4°C
  • maandagochtend: -5 à -6°C
  • dinsdagochtend: -7°C
  • woensdagochtend: -7 à -8°C

Vanaf donderdag 1 januari zijn de verwachtingen nog altijd bijzonder onzeker. Dat blijkt al uit de verwachte minimumtemperatuur voor donderdagochtend. De 50 EPS-leden komen met oplossingen die variëren tussen +1° en -9°C. De algemene trend is toch een tijdelijke verzachting tijdens de eerste januaridagen. Die is te wijten aan een "dooi om de noord". Op zondag 4 januari "piekt" het ensemblegemiddelde op +4°, daarna daalt het weer naar waarden rond het vriespunt. Dat gemiddelde zegt op zich weinig, want de spreiding in de temperatuurpluim voor Vlaanderen bedraagt op 6 januari ruim 22 graden, met uitersten die zich situeren tussen +8° en -14°C.

Binnenkort volgt een bijdrage met meer informatie over de verwachte luchtdrukverdeling.

16:49 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

25-12-08

Vorstperiode van een week

Op dit eigenste moment zakt het kwik stilaan naar het vriespunt en beginnen we aan de eerste (en hopelijk niet laatste) vorstperiode van deze winter. Het lijkt voorlopig een eerder bescheiden vorstperiode te worden, met lichte tot matige vorst tijdens de nacht en maxima rond of net onder het vriespunt. Er staat de eerste dagen behoorlijk wat wind, wat ijsvorming op grotere wateroppervlakten zal bemoeilijken. Waarschijnlijk blijven de schaatsmogelijkheden voorlopig dus beperkt. Vanaf dinsdag moet het mogelijk zijn om de schaatsen onder te binden op ondiep water, zoals ondergelopen weiden of ondiepe en niet al te grote veen- en voormalige turfplassen. Vaarten en grote meren lijken voorlopig nog geen betrouwbaar ijs te gaan opleveren.

Zoals het er nu naar uit ziet, zal de vorstperiode zeker een zestal dagen aanhouden. Vanaf donderdag 1 januari zijn de verwachtingen erg onzeker. Het meest waarschijnlijke scenario is dat de vorst vanaf dan getemperd wordt, of dat er zelfs dooi intreedt. Dat laatste is wat de operationele berekening van ECMWF2512 laat zien en die operationele berekening heeft de voorbije dagen getoond dat ze de situatie erg goed te pakken heeft. Aangezien het ensemble toch nog heel wat ruimte houdt voor aanhoudende negatieve temperaturen, houden we nog een slag om de arm. Het ensemblegemiddelde blijft op het einde van de tiendaagse verwachtingsperiode rond het vriespunt schommelen. Het is dus niet uitgesloten dat de vorstperiode het toch langer uitzingt.

Toch gaat ook het Amerikaanse GFS-model voor een tijdelijke verzachting vanaf nieuwjaar. Opvallend bij dit model, is dat een groot deel van de ensembleleden gaan voor een ijskoud vervolg vanaf 5 januari. Ook ECMWF liet de voorbije dagen op het einde van de verwachtingsperiode ruimte voor nieuwe (ijs)koude ontwikkelingen na de vermoedelijk zachtere periode rond nieuwjaar.

Maar laat ons eerst maar profiteren van de eerste (beperkte) schaatsmogelijkheden op het einde van  dit jaar.

22:06 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

23-12-08

Winter in de steigers gezet

Het Europese weermodel van ECMWF heeft zijn reputatie kunnen waarmaken (zie vorige bijdrage). Het begin van de duidelijk koudere periode is al in de steigers gezet. Het hogedrukgebied dat tot eergisteren boven Frankrijk lag, heeft zich vandaag boven ons land gevestigd en bouwt inmiddels een rug uit in de richting van Scandinavië. Morgenochtend ligt de kern al boven Zuid-Noorwegen en op Kerstdag (overmorgen) smelt het samen met het Russische hogedrukgebied. Vanaf dan staat er bij ons een continentale stroming, die geleidelijk koudere lucht aanvoert. Vooral vanaf tweede Kerstdag zullen we dat beginnen te merken. Het vriest dan 's ochtends al licht en overdag komt het kwik nog nauwelijks boven het vriespunt.

De continentale stroming lijkt meerdere dagen te zullen gaan aanhouden. Zaterdag en zondag ligt de kern van het hogedrukgebied nog altijd boven Zuid-Scandinavië. Op maandag zakt ze wat naar het zuiden, de kern komt dan meer boven Denemarken te liggen. Maar wat belangrijk is: voorlopig lijkt niets er op te wijzen dat het hogedrukgebied naar het zuidoosten wegtrekt, iets wat de vorige winters schering en inslag was. Daardoor werden beginnende wintertjes steevast in de kiem gesmoord. Nu suggereren zowel ECMWF als het Amerikaanse GFS dat de hogedrukinvloed tegen de jaarwisseling ten noorden van ons blijft, meer bepaald in de omgeving van IJsland. Vooral het noorden van Nederland riskeert dan enkele zachtere dagen (de bekende "dooi om de noord"), maar tegelijk neemt in dat geval de kans op nog kouder weer uiteindelijk weer toe, als vanuit het hoge noorden aan de oostflank van het hogedrukgebied ijskoude bovenluchten komen afgezakt.

Ijskoude bovenluchten, dat is wat we voorlopig nog te kort komen om het echt diep winters te maken. Strenge vorst hoeven we voorlopig niet te verwachten. 's Nachts vriest het vanaf vrijdag licht tot matig, overdag schommelen de temperaturen rond het vriespunt. Omdat de lucht droog is en de zon deze tijd van het jaar de minste kracht heeft, moet dat ruimschoots volstaan om tegen halfweg volgende week te kunnen schaatsen op ondergelopen weilanden, ondiepe sloten en plassen. Het ijsmodel van het KNMI voorziet voor De Bilt tegen woensdag een ijslaag van ongeveer 9 centimeter op water van twee meter diep. Aangezien het in Vlaanderen allicht nog wat harder zal vriezen dan in De Bilt, zal dit ook hier zeker het geval zijn. Het wordt dus stilaan tijd om de schaatsen te slijpen en op de juiste ronding te zetten voor natuurijs. Het is lang geleden dat we nog eens aan het begin van een koude periode stonden zonder dat het einde ervan alweer in zicht was...

22:05 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

20-12-08

Kans op eerste schaatsijs

De operationele berekening van het Europese ECMWF-model blijft volharden in de koude oplossing vanaf de kerstdagen. Sinds gisteravond kreeg die berekening daarbij het gezelschap van het overgrote deel van de ensemble-leden. Als we ons louter en alleen op dit weermodel baseren, lijkt de kans erg groot dat we tegen het einde van het jaar op bescheiden schaal op de schaats staan in Nederland en Vlaanderen.

Ook de EC2012-run tekent een mooi winteroffensief op de weerkaarten. Het hogedrukgebied dat nu nog boven Frankrijk ligt, vestigt zich dinsdag boven ons land. Op Kerstavond ontwikkelt het een uitloper naar het noorden. Die uitloper fusioneert op Kerstdag met het Russische hogedrukgebied. Daardoor komt er bij ons een noordoostelijke stroming op gang, op vrijdag 26 december extra geholpen door een lagedrukgebied boven Corsica. Het klassieke extra "trekpaard" zeg maar, om koude lucht vanuit het oosten tot bij ons te krijgen. Volgend weekend ligt de kern vanhet hogedrukgebied volgens de operationele berekening boven Zuid-Scandinavië. Op het einde van de tiendaagse verwachtingsperiode tekent de operationele berekening het hogedrukgebied in de omgeving van IJsland, met depressies boven Italië, Zuid-Frankrijk en de Azoren. Op die manier zou nog koudere lucht vanuit Noord-Europa tot bij ons worden gevoerd.

Bovenstaand scenario is bijna te mooi om waar te zijn. Het zou leiden tot een winterperiode van formaat, met vanaf 27 december vrijwel continu negatieve temperaturen en matige tot strenge vorst 's nachts. In dat geval staan we tegen oudejaar op de schaats. Toch is het verstandig om nog een slag om de arm te houden. Het GFS-model van het Amerikaanse NCEP is wat minder voortvarend en berekent in de 2012-run het hogedrukgebied vanaf de kerstdagen meer naar het zuiden in vergeleken met ECMWF. Dat heeft tot gevolg dat vooral de bovenluchten minder sterk afkoelen en zelfs grotendeels positief blijven op 850 hPa (ongeveer 1200 meter hoogte). Op waarnemingshoogte zou het dan ook wel kouder worden vanaf de kerstdagen, maar een stuk minder dan wat het Europese model voorziet. Krijgen de Amerikanen gelijk, dan moeten we het doen met rustig weer, meestal lichte nachtvorst en maxima rond het vriespunt. Ook het globale model van het Britse MetOffice (UKMO) lijkt het hogedrukgebied wat zuidelijker in te tekenen.

Afwachten maar of het ECMWF-model blijft volharden en zijn reputatie van beste weermodel voor onze regio kan waarmaken.

Illustraties: ECMWF2012 tekent een klassiek patroon voor een winterperiode. De omega-blokkade op +144 evolueert naar een high-over-low blokkade op +192. Afwachten maar of de kaarten zo mooi blijven als ze binnen de betrouwbare termijn komen.

omega

 

 

high

20:57 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |