31-10-08

Normale maand oktober

De Ardennen hebben hun eerste winters aandoende dagje binnen. De Hoge Venen ontwaakten met een sneeuwtapijtje van 2 cm. Dat hadden ze te danken aan het scenario dat ik hier een paar dagen geleden heb geschetst: neerslag die viel op een perfect tijdstip, namelijk in de vroege ochtenduurtjes. Het kwik kon eerst nog dalen tot onder het vriespunt, zodat de sneeuwvlokken bleven liggen op een bevroren ondergrond. Inmiddels zijn de bovenluchten te veel opgewarmd (of in vaktaal: zijn de diktewaarden te hoog opgelopen) om nog meer sneeuwval toe te laten.

Oktober 2008 gaat inmiddels de boeken in als een maand die qua gemiddelde temperatuur normaal was. Het zag er lang naar uit dat oktober te zacht zou worden, maar de redelijk spectaculaire afkoeling op het einde van de maand heeft het tij nog doen keren. Lichte nachtvorst in Vlaanderen tijdens de maand oktober is op zich niet uitzonderlijk, maar omdat er de voorbije dagen heel wat stratus bleef hangen, bleven ook de maxima laag. Op 30 oktober werd het in Drongen niet warmer dan +4,1°C en dat is naar oktoberse normen wel uitzonderlijk. Ter vergelijking: in oktober '06 kwam het etmaalmaximum maar één keer onder de +15° uit (+14,8°C op 24/10/08).

Van de tien maanden die we in 2008 achter de rug hebben, zijn er in Drongen nu zeven als normaal te bestempelen. Dat wil zeggen: de afwijking van de norm bedroeg voor die maanden minder dan 1 graad naar boven of beneden. De wintermaanden januari (maar liefst 4,2° boven de norm!) en februari (2,0° boven normaal) verliepen duidelijk te zacht. Daarna volgde een hele reeks normale maanden, met mei (3,5° boven de norm) als enige uitzondering.

Ook november gaat van start met temperaturen die normaal zijn voor de tijd van het jaar. Begin volgende week zien we een hogedrukgordel die zicht uitstrekt van de Zwarte Zee over Scandinavië tot Groenland. Aan de oostelijke flank van deze hogedrukzone stroomt koude lucht West-Siberië binnen. Die lucht kan ons voorlopig niet bereiken. Wij krijgen volgende week te maken met depressies die zich ten zuiden van ons land ophouden. Ze zijn ontstaan in de koude put die de voorbije dagen voor sneeuw zorgde in Frankrijk en Spanje. Dat verklaart waarom de aangevoerde lucht volgende week niet echt warm is, hoewel hij vanuit het zuiden wordt aangevoerd. Het weermodel van ECMWF laat deze kleine depressies later in de week naar het noordwesten koersen, tot ze worden opgeslokt door een diepe depressie ten westen van IJsland. Dat is precies het omgekeerde van wat we meestal zien: randdepressies die zich losmaken van de moederdepressie bij IJsland en richting vasteland trekken.

We mogen ons kortom opmaken voor een weekje rustig maar typisch grijs herfstweer, met nu en dan regen en maxima rond 10°C. Het was de voorbije jaren vaak anders, toen de herfst één grote nazomer leek.

17:26 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

29-10-08

Eerste vorst van het nieuwe winterhalfjaar

De eerste vorstnacht van het nieuwe winterseizoen in Drongen-Baarle is een feit. Vannacht daalde het kwik tot -1,6°C. Omdat we ons in een zadelgebied bevonden, kwam de van oorsprong maritiem polaire lucht tot rust. De wind viel daardoor volledig weg en onder een heldere sterrenhemel kon het kwik snel dalen. Omdat de lucht nog vrij vochtig was, ontstond er tegen de ochtend wel mist. In de verte was het weerlicht zichtbaar van onweer boven de Noordzee. Het contrast tussen de koude bovenluchten (-5° op 1500m hoogte, -32° op 5000m) en het warme zeewater (14°c) was dermate groot dat er zich onweersbuien konden ontwikkelen. Boven het veel koudere vasteland was het temperatuursverschil met de bovenluchten niet groot genoeg om convectieve bewolking te doen ontstaan. Door de aflandige wind vroor het trouwens ook in de kuststations van Koksijde (Tn -0,9°) en Oostende Luchthaven (Tn -1,4°C).

Ook de volgende nacht kan het nog licht vriezen in Vlaanderen, daarna wordt het vooral 's nachts minder koud. In de meridionale hoogtestroming snoert zich stilaan een koude put af boven Frankrijk en Spanje. Aan de grond vertaalt zich dat vrijdag in een depressie met kern boven de Golf van Biskaje en dit weekend boven het Kanaal. Tegelijk zoekt het hogedrukgebied van de Azoren contact met een hogedrukgebied boven de Oostzee, dat later lijkt weg te zakken naar de regio van de Zwarte Zee. Daardoor staat er bij ons eerst een oostelijke en daarna een zuidoostelijke stroming, die zachtere lucht vanuit de Balkan naar de Lage Landen voert. We blijven met andere woorden afgesneden van eventuele koude continentaal polaire lucht.

Volgens het weermodel van ECMWF zou halfweg volgende week West-Rusland gevoelig afkoelen. Nu is het in de streek van Moskou nog zachter dan bij ons, met maxima boven de +10°C. Volgende week zou dat veranderen, met in de omgeving van de Russische hoofdstad vanaf volgende woensdag 's nachts lichte tot matige vorst en overdag temperaturen iets boven nul. In onze omgeving volgende week normale tot iets boven normale temperaturen: 's nachts rond +5° en overdag rond +12°C.

17:05 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

24-10-08

Koudere periode op komst

De nacht van woensdag op donderdag is uiteindelijk wat minder koud uitgevallen dan eerst gedacht, met een minimum van +5°C in Drongen en -2°C plaatselijk op de Hoge Venen. Oorzaak was voornamelijk de wind, die wat feller uitpakte dan voorzien en daardoor de onderste luchtlagen door elkaar mengde. Als er geen wind en geen wolken zijn, koelt het door uitstraling vlak bij de grond snel af. Er ontstaat een zogenaamde "nachtelijke inversie". De koude plaklaag is vaak maar een paar tientallen meter hoog. Daarboven zit merkelijk zachtere lucht. Als er wind opsteekt, wordt de koude luchtlaag aan de grond snel gemengd met de zachtere lucht hogerop. De temperatuur in de thermometerhut zakt dan niet verder, of loopt zelfs op.

Begin volgende week mogen we ons opmaken voor een eerste wat koudere periode. In het zog van een diepe depressie tussen IJsland en Noorwegen (vandaag met een kerndruk van 937 hPa!) zakt een portie koude lucht naar het zuiden. De straalstroom begint te meanderen. Op dinsdag zien we de jet in onze omgeving naar het zuiden duikelen. Hij loopt dan van Groenland naar Portugal en Spanje, om vervolgens via Oost-Europa weer naar het noorden te klimmen. Op de ECMWF-verwachtingskaart van donderdag, zien we de polaire straalstroom zelfs tot in Noord-Afrika afdalen.

Aan de grond manifesteert zich dat in een langgerekt hogedrukgebied op de Atlantische Oceaan, met kern ten westen van Ierland, en een reeks depressies boven Scandinavië, de Noorse Zee en de Noordzee. Op woensdag tekent ECMWF een depressie met kern boven Sardinië, waardoor er bij ons een noordoostelijke wind staat.

Het resultaat is guur herfstweer, met vanaf maandag een aantal buien, een maximumtemperatuur net onder de 10°C in Vlaanderen en minima net boven of rond het vriespunt. In de hoge Ardennen vanaf dinsdag 's nachts lichte vorst, overdag temperaturen rond of iets onder +5°C en kans op wat winterse neerslag. Als die neerslag op het juiste moment valt (tegen de ochtend), kan het er zelfs eventjes wit worden. De kans dat we ook in Laag-België al wat vlokken te zien krijgen, is voorlopig bijzonder klein.

16:48 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

21-10-08

Een paar frissere nachten

We maken ons op voor een paar zo goed als heldere en dus frisse nachten. De nacht van woensdag op donderdag lijkt voorlopig de koudste te gaan worden, met in de omgeving van Gent een minimumtemperatuur rond +2°C en nachtvorst aan de grond. Niet echt uitzonderlijk voor de tweede helft van oktober. Op 19 september daalde het kwik in Drongen trouwens al eens tot +2,2°C. Ook in de nacht van donderdag op vrijdag zijn er nog heel wat opklaringen, met een minimumtemperatuur rond 5°. Vrijdag trekt er een (niet al te actief) koufront over ons land, met relatief weinig neerslag. De maxima blijven al die tijd steken rond een graad of 13.
Zondag bevinden we ons dan in een warme sector en klimt het kwik overdag tot een graad of 16. Er staat dan tijdelijk een krachtige tot harde wind en er vallen enkele millimeter regen. Daarna koelen vooral de bovenluchten gevoelig af. Daardoor geven ook de maxima wat terrein prijs, met volgende week overdag temperaturen rond 11°C. De minima liggen rond 5°C. Dat is perfect normaal voor de tijd van het jaar.

Voorlopig geen winters weer bij ons, maar hoe zit het in de Ardennen? Op de Hoge Venen kan het kwik donderdagochtend dalen tot dicht tegen de -5°C, maar overdag loopt het weer probleemloos op tot boven de 10 graden. Winterse neerslag is ook daar de eerste dagen nog niet in het vooruitzicht. De maxima liggen er volgende week rond een graad of 8. Op het einde van de verwachtingstermijn, in de ochtend van 1 november, geven de weermodellen tijdelijk een sneeuwkans van 40 procent voor de omgeving van Elsenborn, bij licht positieve temperaturen. Misschien net voldoende voor wat eerste Ardense natte vlokken, maar veel stelt het in elk geval nog niet voor.

16:16 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

16-10-08

Meanderende hoogtestroming

In noordoost-Siberië vriest het nu dag en nacht streng, de volgende dagen plaatselijk tot -25°. De vorstgrens wordt wel stilaan wat naar het oosten teruggedrongen. Moskou bijvoorbeeld hoeft zich nog niet op te maken voor een eerste winteroffensief. Waar de vorst volgende week wel al lijkt toe te slaan, is in IJsland. Vandaag is het er nog ruim boven nul, maar de volgende dagen begint het er te vriezen en halfweg volgende week verwacht het Europese model van ECMWF er temperaturen tot -17°c. Daarna zou het kwik er weer gevoelig stijgen.

Bij ons hebben we te maken met een meanderende hoogtestroming. Het zorgt voor een typische opeenvolging van een aantal wisselvallige en een aantal droge dagen. Tijdens die droge dagen kan het kwik in een eventuele onbewolkte en windstille nacht wel eens fors onderuit gaan. Zo berekenen een vijftal van de vijftig EPS-leden lichte nachtvorst in de thermometerhut in de omgeving van Gent voor de nacht van woensdag op donderdag (23 okt), donderdag op vrijdag (24 okt) en vooral vrijdag op zaterdag (25 okt). Het koudste lid zakt dan tot -4°C. De kans dat die koude leden gelijk krijgen, is vrij klein. Ze zijn ruim in de minderheid. Het ensemblegemiddelde ligt in die nachten rond +7°C. Met een gemiddelde vrijwel elke dag rond 12°C lijkt de maximumtemperatuur vanaf volgende week dinsdag wel weer wat lager uit te komen. Eén vermetel EPS-lid laat het donderdag overdag niet warmer worden dan +5°C, maar dat is wel een extreme uitbijter.

17:01 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

07-10-08

Eerste Siberische vrieskou

De winter doet geleidelijk aan zijn intrede op het noordelijk halfrond. In het noorden en oosten van Siberië vriest het nu dag en nacht, meestal matig maar plaatselijk ook al streng. Op de geografische noordpool schommelt het kwik momenteel rond -20°C. Waar de Noordelijke IJszee dichtgevroren is, vriest het streng, maar boven het open water daalt het kwik niet veel verder dan -1° tot -3°C. 

Als we kijken naar de verdere vooruitzichten, zien we dat tegen volgend weekend een depressie wat zachtere lucht naar de noordpool voert (met temperaturen rond -7°), terwijl koudere lucht naar het zeegebied net ten noorden van Siberië wordt gedwongen. Dat moet het zeeijs op die plek in staat stellen om zich wat uit te breiden.

Van winter in onze omgeving is er in de verste verte nog geen spoor te bekennen. Afgelopen zaterdag was het met +3°C wel nog vrij fris 's ochtends, net genoeg om in het Gentse voor wat aangevroren auto's te zorgen. Zondag kregen we het bezoek van de ex-tropische storm Laura. Die zorgde ervoor dat het kwik flink de hoogte in ging. De komende dagen krijgen we vrij zonnig weer, met maxima tot +20°C. Vrijdagochten kan het kwik eventjes wegzakken tot rond +5°C, de meeste andere nachten tot rond +10°C.

13:47 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |