IJsverwachting voor Vlaanderen

Er zijn de volgende dagen geen grote veranderingen op til. De westcirculatie blijft er stevig inzitten. Vooral het Amerikaanse GFS-model komt vanavond met kaarten die dramatisch zijn voor eventueel winterweer: een sterk zonale stroming van begin tot eind.

ECMWF laat op het einde van de tiendaagse de depressies nog altijd wat zuidelijker afzakken, zodat het wat minder zacht zou worden vanaf komend weekend: wisselvallig weer met maxima rond 6 à 7 graden en minima onder 5 graden. Maar ook de Europese weercomputer ziet nog geen winter opdoemen, zelfs niet aan de verste voorspelbaarheidshorizon.

Op onderstaande GFS-kaart is de strakke westcirculatie goed te zien (grofweg de paarse pijl). De pijl lijkt naar het noorden af te buigen, maar dat is slechts schijn. Dat komt door de vorm van de kaartjes. In werkelijkheid volgt de stroming vrijwel perfect de breedtelijnen.

Het zachte, winderige en regenachtige weer houdt nog minstens een week aan. Van het winterfront valt er weinig nieuws te melden. Alleen zien we op de ECMWF-weerkaarten (en in mindere mate ook op die van GFS) dat eind volgende week de straalstroom vrij zuidelijk zou komen te liggen.

Dat kan de weg openen voor depressies die een zuidelijke koers gaan volgen. Die kunnen op hun beurt bij ons de wind tijdelijk uit oostelijke richtingen doen waaien. Het zou dan wat minder zacht worden. Om een langdurige koudeperiode te krijgen, hebben we ook nog een hogedrukgebied ten noorden van ons nodig. Dat is nog nergens in de computeruitvoer te bespeuren.

Het worden leuke tijden voor de rechtgeaarde weeramateur. We krijgen de komende dagen bijzonder dynamisch weer. De ene na de andere randdepressie lijkt te gaan ontstaan. Een eerste staat al voor komende zondag op het programma. We mogen ons verwachten aan een bak neerslag en veel wind. De precieze details zijn nu nog niet in te schatten, dat is last minute-werk. Dat is ook niet mijn specialiteit. Dat laat ik over aan specialisten als Karim Hamid of Skystef, beiden professioneel met het weer bezig maar ook met een eigen weer-website.

Die randdepressies zijn typisch voor een goed draaiende westcirculatie. Een omvangrijk lagedrukgebied ligt dan vrijwel stationair boven de Oceaan. Dat is de moederdepressie. In haar zog (vrij letterlijk op te nemen, want de straalstroom speelt daarin een grote rol) ontstaan kleine dochterdepressies, die heel venijnig uit de hoek kunnen komen. Het zijn meestal die geografisch kleine randdepressies die in de Benelux de grootste schade veroorzaken.

ECMWF2912 tekent zo'n randdepressie in op 6 december, met kern boven Nederland. Dat moeten we nu nog niet te letterlijk interpreteren, want zoals gezegd zijn die kleine depressies moeilijk op voorhand in te schatten door de weermodellen. Het duidt er wel op dat ze elk moment kunnen opduiken in de uitvoer en dat de situatie nauwlettend gevolgd moet worden.

De winterliefhebber weet ook wat het betekent als er sprake is van termen als "westcirculatie" en "randdepressies": structurele vrieskou maakt voorlopig geen kans. Het poolhoog, waarvan sprake de vorige bijdrage, lijkt zich volgens de jongst EC-uitvoer uiteindelijk boven noordwest-Siberië te gaan vestigen  zonder dat het een directe invloed heeft op ons weer.

De operationele verwachtingskaart van ECMWF voor 6 december. We zien een westcirculatie met de moederdepressie ten oosten van IJsland. Er zijn drie randdepressies te zien: eentje onder Groenland, eentje tussen noord-Noorwegen en Groenland en eentje met kern boven Nederland. Dergelijke kleine randdepressies kunnen bij ons heel heftig uitpakken.

Bron kaart: www.wetterzentrale.de 

(Dit is een archiefbladzijde. Het meest recente bericht is te lezen via deze link: Homepage IJsverwachting. )

Winterweer staat er de volgende dagen niet op het programma, maar we zien wel een merkwaardig fenomeen dat we de komende tijd goed in de gaten moeten houden. Een blokkerend hogedrukgebied boven Noord-Amerika, dat daar wél voor een winterinval zorgt, lijkt de Noordpool te gaan oversteken en zich uiteindelijk boven Noord-Rusland te vestigen.

We nemen het proces eventjes onder de loep aan de hand van de ECMWF-kaarten voor het hele noordelijke halfrond. We zien op deze kaarten de luchtdruk aan de grond en de geopotentiële hoogte van het 500 hPa-vlak.

Op de eerste kaart (termijn +72h) zien we de blokkade boven Alaska (de gele uitstulping links bovenaan). Aan de oostkant ervan, stroomt koude lucht uit over Centraal Canada. Boven de Benelux staat een westelijke stroming:

Twee dagen later zien we dat het hogedrukgebied zich stilaan verplaatst naar het poolgebied. Een bel met warme lucht raakt ingesloten. Boven de Benelux zorgt een depressie voor winderig en zacht weer, met wind uit westelijke richtingen: 

Nog eens twee dagen later is het hogedrukgebied wat gekanteld en strekt het zich uit van Noord-Canada tot Noord-Siberië. De "bel" met warme bovenluchten zit nu volledig ingesloten boven het poolgebied. De stroming bij ons is noordwest.

Op 6 december ligt de kern van het hogedrukgebied boven Noord-Siberië. Ten oosten ervan stroomt ijskoude lucht het continent op. Centraal-Sibrië gaat de diepvries in. Interessant voor ons: het hogedrukgebied ontwikkelt een uitloper naar Scandinavië. Ter hoogte van de Pools-Russische grens ligt een "koude put", die ook daar voor winterweer zorgt.

Op de laatste kaart ligt de kern van het hogedrukgebied boven Spitsbergen, met nog altijd een uitloper naar Scandinavië. Met dergelijke kaarten ligt koud winterweer voor de Lage Landen op de loer, maar is het er nog nét niet.

Belangrijke kanttekening: dit zijn de kaarten van één operationele run (EC2712). De kans dat alles de komende tien dagen precies zo zal verlopen als deze kaarten aangeven, is nihil. Ze tonen wel aan dat er de komende dagen processen plaatsvinden die we in het oog moeten houden. Ook de operationele berekening van GFS2712 komt met een situatie die op het einde van de tiendaagse verwachtingsperiode de winter aan onze deur laat kloppen.

Een "wandelend" hogedrukgebied boven de Noordpool lijkt er hoe dan ook aan te komen. Dat is niet alledaags en het kan, als het op de juiste plaats komt te liggen, op termijn fameus koud winterweer opleveren. Alleen is het nu nog veel te vroeg om dat te kunnen inschatten. De komende dagen zullen meer zekerheid brengen.