IJsverwachting voor Vlaanderen

Een beetje ironisch op een dag waarop de maximumtemperatuur opliep tot +15°, maar vandaag durf ik hier voor het eerst deze winter een echte ijsverwachting opmaken. De kans dat we volgend weekend kunnen schaatsen op een aantal ondergelopen weiden of ondiepe plassen, bedraagt zo'n 20 procent.

Dat er een tweedeling is in de weermodellen vanaf volgende woensdag, is al enkele dagen duidelijk. Vanavond koos de operationele berekening van ECMWF1612 voor het eerst voor de koude variant. Zeg maar gerust: een ijskoude variant. Ruim de helft van de 50 leden van het EPS steunt nu de koude variant. De kans op een winterinval is volgens de Europese computer dus een stuk groter geworden.

Ook de operationele berekening van het Amerikaanse GFS1612 gaat voor de koude variant. In het GFS-ensemble kiest wel nog een ruime meerderheid voor een zachtere oplossing dan de hoofdberekening.

Het Duitse GME-model gaat eveneens voor een kou-inval vanaf woensdag. De enige operationele berekening die niet mee wil met de winterse oplossingen, is het Britse UKMO. Die houdt het bij een zachte zuidwest-stroming.

Al bij al mogen we wel stellen dat de kans op winterweer vanaf half volgende week nu ongeveer vijftig procent bedraagt. De winter is in 2007 nog nooit zo dichtbij geweest. Maar hij is er nog niet. De kans op zacht lenteweer in de tweede helft van volgende week is ongeveer even groot.

Een hogedrukgebied boven Scandinavië met een uitloper naar Groenland en een depressie boven de Middellandse Zee: als onderstaande verwachtingskaart voor volgende vrijdag van het Europese ECMWF uitkomt, dan is het over een week zo'n graad of 20 kouder dan vandaag.

 

De onduidelijkheid over het lenteachtige dan wel winterse vervolg van het weer vanaf halfweg volgende week, blijft voorlopig in de modellen zitten. Een aantal operationele berekeningen van de modellen (GFS, GEM, GME) gaan voor de koude variant. Andere (ECMWF, UKMO) kiezen voor de zachte versie.
Er zijn wel twee opvallend evoluties. De koudere berekeningen sluipen nu ook het ensemble van ECMWF binnen. Ze vertegenwoordigen nu veertig procent van de berekeningen. Gisteren was dat amper tien procent. Van die koudere oplossingen, is er maar een beperkt deel diep winters. De meeste gaan voor lichte vorst 's nachts. De guidance-meteoroloog van het KNMI, die het EPS van commentaar voorziet, spreekt van een bifurcatie-punt op woensdag of donderdag, waarbij de atmosfeer voor een koud dan wel zacht vervolg moet "kiezen".
Een tweede opvallend feit: sinds de uitdraai van 12Z gisteren, zijn de koude oplossingen uit het GFS-ensemble weer verdwenen en staat de operationele berekening vrijwel alleen met koude ontwikkelingen.
Wat er op dit ogenblik gebeurt, hebben we de voorbije jaren al meer gezien. Het ensemble van het Amerikaanse GFS-model pikt als eerste een onzekerheid op. Het Europese EPS volgt in eerste instantie niet. Als het ensemble van het Europese model ook de onzekerheid begint op te pikken, haakt het GFS-ensemble even plots weer af en kiest opnieuw voor één variant. Die variant groeit dan uiteindelijk en geleidelijk naar de EPS-versie toe.
Een mogelijke verklaring voor dat grillige gedrag van het GFS-ensemble, lijkt mij te liggen in de grovere resolutie dat dit model gebruikt vanaf de termijn +192. Vanaf die termijn rekent het model met veel minder rasterpunten. Is een omslagpunt nog veraf, dan valt het in de grove resolutie en is het veel minder nauwkeurig bepaald. Op een bepaald moment komt het bifurcatie-moment van de grove in de fijne resolutie terecht en wordt het veel nauwkeuriger berekend. Dat lijkt mij een cruciaal moment, waarop het ensemble plots een andere weg kan inslaan.
Als we er van uit gaan dat donderdag 22 februari inderdaad het omslagpunt is, dan is dat cruciale moment gisteren in de fijne resolutie terecht gekomen.
Voorlopig kunnen we blijven uitgaan van 25 procent kans op koud weer en 75 procent op zacht weer vanaf volgende week woensdag.

Wordt het een vroege lente of een late winter? Het eerste maakt de meeste kans, het tweede is niet uitgesloten. Het Europese ECMWF-model trekt volop de kaart van de lente, met dit weekend en daarna maxima van +10° en meer, veroorzaakt door zuidelijke luchtstromingen. Het weekend blijft grotendeels droog, volgende week verloopt waarschijnlijk licht wisselvallig, volgens de computers van Reading.
Het Amerikaanse GFS-model laat voor halfweg volgende week een tweedeling zien. Een deel van het ensemble volgt de ECMWF-versie, met hoge maxima. Vier van de veertien leden én de operationele berekening van 1500 daarentegen gaan voor diep winters weer, met ijsdagen en 's nachts matige tot strenge vorst. Een tussenweg berekenen de Amerikanen voorlopig niet. Voor de volledigheid: in eerste instantie twee en later vijf van de vijftig leden van het ECMWF-ensemble gaan mee met de koude Amerikaanse versie. Bijna te verwaarlozen dus.
Dat voorlopig virtuele winterweer wordt veroorzaakt door een stevig hogedrukgebied dat van de omgeving van Spitsbergen komt afgezakt. In de winterse versie vestigt het zich boven Scandinavië en trekken depressies ten zuiden van ons door. Daardoor voert een oostelijke stroming ijskoude vrieslucht aan boven de Benelux. In de lente-versie zakt het hogedrukgebied weg van Spitsbergen over de Baltische staten naar de Zwarte Zee, waardoor hetzelfde hogedrukgebied bij ons geen koude oostelijke stroming, maar net een zeer zachte zuidelijke stroming veroorzaakt.
Het zijn interessante ontwikkelingen. Voorlopig ga ik er van uit dat de winterse versie ongeveer twintig procent kans op slagen heeft, de lente-versie tachtig procent.

Op de ECMWF-kaart hieronder: het hogedrukgebied is weggezakt naar de Zwarte Zee en zorgt bij ons voor zuidelijke luchtstromingen met zacht weer.

 

En op de GFS-kaart: oostelijke luchtstromingen met ijskoud winterweer omdat het hogedrukgebied boven Scandinavië blijft hangen.