IJsverwachting voor Vlaanderen

Nog altijd is er geen enkele aanwijzing te vinden dat de winter plannen smeedt om toe te slaan in de Lage Landen. De westcirculatie blijft dominant op de weerkaarten staan. Betekent dit dat we de winter dit jaar stilaan definitief mogen afschrijven? Neen. Er is nog altijd een kans dat de kou toeslaat in het tweede deel van het seizoen. Alleen moeten we die kans ook niet te hoog meer inschatten. Winterverwachtingen hebben voor onze contreien weinig waarde, maar er is één regel die wel lijkt op te gaan: na een te zachte wintermaand, is de kans dat de volgende maand ook te zacht wordt (iets) groter dan normaal.

Een tweede probleem is, dat de transportkoude nu wel van heel ver moet komen. De westcirculatie zorgt voor bovennormale temperaturen tot in centraal Siberië. Als er een oostelijke stroming ontstaat, kan het nog dagen duren voor het hier begint te vriezen. Nu heeft februari 1986 aangetoond dat dit weldegelijk kan. Toen ontstond al op 1 februari een oostelijke stroming zonder dat er kou voorradig was. Maar die stroming hield zo lang aan dat het stilaan harder en harder begon te vriezen en op 26 februari kon de Elfstedentocht worden gehouden.

Dat er nu weer zo iets te gebeuren staan, daarvoor is nog geen enkele aanwijzing te vinden. De EPS-pluim van EC0612 verwacht thermische hoogstandjes in de loop van de komende werkweek, met temperaturen die kunnen oplopen tot 14 graden. Op het einde van de tiendaagse periode lijkt het kwik iets te dalen, met maxima onder de tien graden en minima onder de 5 graden. Dat is een lichte daling, maar nog altijd ruim boven normaal.

Maar wie weet is het een eerste aanzet tot een wat koudere periode. We moeten toch ergens beginnen.

 

Op deze kaart van het noordelijke halfrond is duidelijk te zien hoe de westcirculatie de zachte oceaanlucht tot diep in Siberië pompt en ook daar zorgt voor temperaturen die ruim boven normaal liggen.

Neen. Dat is het kort en bondige antwoord op de vraag of we de eerstkomende tien dagen winterweer kunnen verwachten. De huidige luchtdrukverdeling laat nog altijd geen enkele ruimte voor koude ontwikkelingen. Vorst en sneeuw maken niet de minste kans.

We zitten momenteel in een situatie die angstwekkende gelijkenissen begint te vertonen met de superzachte winters op het eind van de jaren tachtig: een spijkerharde westcirculatie waarin af en toe randdepressies over de Benelux trekken. Voor meer info: zie ook het weerpraatje van KNMI-meteoroloog Adrie Huiskamp op de website van de VWK.

Het Amerikaanse GFS-model laat op de lange termijn (meer dan tien dagen vooruit) af en toe wel eens een aanzet zien tot wat drukverdelingen die meer uitzicht bieden op winters weer, maar die zijn vooral te beschouwen als theoretische mogelijkheden: ze laten zien hoe het eventueel nog tot winter zou kunnen komen, maar een echte voorspellende waarde hebben ze voorlopig niet.

De staafverwachting voor de minimum- en maximumtemperatuur van het KNMI, gebaseerd op het Europese ECMWF-model spreekt boekdelen. Ze kleuren voor de komende tien dagen bloedrood en dat wil zeggen: een temperatuur die minstens vier graden boven het langjarig gemiddelde voor begin januari ligt. Het is een heel handige grafiek: zolang rood hier de overheersende kleur is, verwacht je best niet te veel van beloftevolle operationele kaarten op de lange termijn.

Veel meer dan gelaten afwachten wat er op de lange termijn komen gaat, kan de winterliefhebber momenteel niet doen. We blijven het in de gaten houden.

 

De verwachte overgang van rustig hogedrukweer naar een westcirculatie, is er inmiddels gekomen en het lijkt er eentje van de hardnekkige soort te zijn. Daarmee staat het grootschalige weerbeeld voor de eerste tien dagen van januari vast: een stevige westelijke stroming met een komen en gaan van depressies. In de nacht van 30 op 31 december en (in mindere mate) in die van Oud op Nieuw, konden we daar al kennis mee maken. Venijnige randdepressies trokken toen over de Lage Landen.

De temperatuur komt de volgende dagen ruim boven de norm te liggen. Als we in een warme sector van een depressie vertoeven, klimt het kwik vlot tot een graad of 12, of nog iets hoger. Komen we daarna in de koude sector terecht, dan daalt het kwik tot een graad of 5. Of het daarbij dag of nacht is, speelt in deze tijd van het jaar geen rol. Bij een meer noordwestelijke stroming, kan er in de zogenaamde "achterkamer" van een depressie wel eens wat natte sneeuw vallen. Die kans zit er voor Vlaanderen voorlopig niet in. In de Ardennen kan er wel wat winterse neerslag voorkomen.

De westcirculatie zorgt er voor dat de winter ook in Oost-Europa geen schijn van kans maakt. Dat hypothekeert de kans op koud winterweer bij ons. Zelfs als er meer gunstige drukontwikkelingen komen, zal de kou nog niet op één-twee-drie bij ons zijn. De druksystemen blijven voorlopig totaal verkeerd liggen: hoge druk in het zuiden, depressies in het noorden. Pas als die situatie volledig omkeert, maakt de winter hier een kans. Het Amerikaanse GFS-model liet tijdens de jongste uitdraaien op de lange termijn wat meer hogedruk in de buurt van Scandinavië zien, maar overtuigend was het allerminst en ook de ensembles gingen nog niet mee in die ontwikkelingen. Kort samengevat: de eerste helft van januari kunnen we de winter afschrijven. Als Thialf er nog iets van wil maken, zal dit in de tweede helft van dit seizoen moeten gebeuren.

Op deze kaart van het Britse UKMO-model is de verpletterende westcirculatie duidelijk te zien: hoge druk in het zuiden, lage druk in het noorden en daartussen een strakke westelijke stroming boven ons land. Deze situatie moet volledig omkeren om de winter een kans te geven.