IJsverwachting voor Vlaanderen

Er valt eigenlijk weinig nieuws toe te voegen aan de verwachting van vorige keer. Het hogedrukgebied in onze omgeving neemt resoluut het heft in handen. De luchtdruk kan in de loop van de week oplopen tot 1040 hPa. De kern ligt vrijwel vlak boven ons hoofd. Vooral in Vlaanderen is er elke nacht kans op lichte vorst. Overdag loopt het kwik op tot een graad of 7 à 8 als de zon schijnt. Blijft het mistig, dan komt het met moeite tot iets boven het vriespunt. Nederland maakt iets minder kans op vorst tijdens de nacht (zie vorige bijdrage op deze site).

Deze situatie houdt minstens een week aan. Kans op écht winterweer en schaatsijs is er voorlopig niet. Daarvoor moeten er hogedrukimpulsen komen in het noorden. De noordelijke straalstroom (om het hogedrukgebied boven onze omgeving heen) maakt dat onmogelijk. Diezelfde noordelijke straalstroom zorgt ervoor dat het nu vooral in Noord-Europa aanmerkelijk zachter is dan normaal. Ook in Oost-Europa is het niet echt koud. Dat is duidelijk te zien op de veertiendaagse verwachting van het NCEP. De bovenste twee kaartjes tonen de verwachte gemiddelde temperatuur voor komende week en de week daarna. Het onderste kaartje toont de afwijking ten opzichte van de norm voor komende week. Hoewel de gemiddelde temperatuur in Rusland onder nul ligt, is dat duidelijk nog een stuk te hoog voor de tijd van het jaar. In onze omgeving is de gemiddelde temperatuur normaal. Het blijft wachten op de winter.

 

Wat een paar dagen geleden al door een twintig procent van de leden van het EPS werd berekend, krijgt nu meer en meer bijval: er is volgende week een gerede kans op wat inversiekoude.

Een hogedrukgebied trekt vanover de Atlantische Oceaan oostwaarts en vestigt zich uiteindelijk boven West-Europa. De kern komt daarbij vlak bij ons in de buurt te liggen. Het zal de meteorologen in de weerkamers van de diverse weerinstituten en -bureaus wat nerveus maken. Grootschalig is de situatie zo klaar als een klontje, maar kleine details kunnen een totaal ander weerbeeld opleveren. Details die soms moeilijk en in laatste instantie in te schatten zijn.

Het komt er op neer dat de atmosfeer boven ons hoofd onder de hogedrukkern volledig tot rust komt. In de winter wil dat zeggen dat de lucht aan de grond begint af te koelen. Er wordt geen kou naar ons getransporteerd, de kou ontstaat ter plaatse.

De nachten worden in elk geval koeler. En dan hangt het er van af. Ligt de as van het hogedrukgebied ten noorden van ons, dan stroomt er droge, continentale lucht naar ons. 's Nachts vriest het licht, overdag is het zonnig en stijgt het kwik tot een graad of 5. Onder perfecte uitstralingscondities is zelfs matige vorst niet geheel uit te sluiten.

Komt de as van het hogedrukgebied ten zuiden van ons te liggen, dan sijpelt er vochtige lucht vanover de Noordzee binnen. Gebeurt dat 's nachts, dan kan er (aanvriezende) mist ontstaan. In december heeft de zon het moeilijk om de mistlaag overdag weer af te breken. Het kwik kan dan rond het vriespunt blijven steken. Meer nog: een ijsdag is dan niet volledig uit te sluiten. Bij mist of laaghangende bewolking zal het de volgende nacht niet zo sterk meer afkoelen. Het verschil tussen de minima en maxima is dan klein. 's Nachts vriest het hooguit licht.

Een goede verstaander begrijpt het al: voor schaatsers is deze situatie niet optimaal. Blijft het helder, dan vriest het 's nachts wel flink, maar warmt het overdag te sterk op en kan er geen solide ijsvloer ontstaan. Blijft het overdag vriezen in een mistveld, dan koelt het 's nachts niet voldoende af. Meer nog: aangezien er nog geen kou in de grond zit, begint die bij mist en lage bewolking warmte af te geven, die niet kan worden afgevoerd. Je krijgt dan het merkwaardige feit dat het wel vriest op waarnemingshoogte (1,5 meter), maar niet aan de grond.

Of het volgende week al dan niet gaat vriezen, is nog niet met zekerheid te zeggen. Dat hangt te veel af van details, zoals hierboven uitgelegd. Maar de kans is groot dat we eindelijk van de absurd hoge temperaturen verlost zijn en dat de nulletjes in het winteroverzicht in de rechterkolom van deze website eindelijk uit de tabellen zullen verdwijnen. Het is een begin.

Hoe delicaat de weersverwachting volgende week kan zijn, blijkt uit onderstaande kaart van het Amerikaanse GFS-model. In het noorden van Nederland wordt vochtige lucht vanover de Noordzee aangevoerd. België zit in continentale lucht, afkomstige uit Duitsland en Oostenrijk. Voor Nederland betekent dit: grote kans op mist en lage bewolking en waarschijnlijk geen nachtvorst. In België meer kans op nachtvorst en minder op mist. Om die reden zal het bij inversiekou in Vlaanderen vaak kouder zijn dan in Nederland. Bij transportkou is het meestal andersom, omdat die vanuit het noordoosten komt en (Noord)-Nederland dan dichter bij de bron zit.

Bron kaart: www.meteociel.fr

Een westcirculatie en een Eurohoog zijn twee frustrerende weersituaties voor een winterliefhebber. Allebei kunnen ze erg hardnekkig zijn en geen van de twee is in staat om echt winterweer te veroorzaken. We dreigen nu van de ene weinig hoopvolle situatie in de andere te sukkelen.

De voorbije weken draaide de westcirculatie op volle toeren, met veel regen, wind en zachte temperaturen. Vaak hoor je zeggen dat een westcirculatie nodig is om later op het seizoen echt winterweer te krijgen. "De bezem moet eerst flink door de atmosfeer", is een uitspraak die in deze zienswijze past. Er bestaat zelfs een weerspreuk over: "Het vriest niet in een droge sloot".

De bezem is er eens flink door gegaan en de sloten staan bomvol, maar het ziet er niet naar uit dat het binnenkort echt gaat winteren. De verschillende modellen wijzen meer en meer op de vorming van een hogedrukgebied op de foute plaats: boven West- en/of Centraal-Europa. Dat zou betekenen: rustig, grijs en saai weer. De temperaturen schommelen dan rond de normale waarden voor december: een graad of 6 overdag en rond het vriespunt 's nachts. In het geval van een sterke inversie, kunnen ook de maxima wel eens rond het vriespunt uitkomen, maar matige of strenge vorst is in het geval van dit Eurohoog zo goed als uitgesloten, zelfs 's nachts. Ik schrijf bewust "in dit geval", want met een koude voorgeschiedenis kan een Eurohoog wel de winterkou vasthouden. Maar die koude voorgeschiedenis is er - het zal u niet ontgaan zijn - dit najaar totaal niet.

Als het hogedrukgebied op termijn door de modellen meer naar het noorden of noordwesten wordt ingetekend, kan er wel koude lucht naar ons toe stromen. Voorlopig is er nog geen enkele reden om aan te nemen dat dit ook zal gebeuren. Blijft alleen de schrale troost dat weermodellen soms moeite hebben om bij de overgang van een westcirculatie naar een geblokkeerde situatie, de exacte positie van het hogedrukgebied te berekenen.

Het GFS-ensemblegemiddelde voor de termijn +144u is duidelijk: er vormt zich een hogedrukgebied boven West-Europa.

 

Volgende week is er volgens datzelfde GFS (maar ook volgens andere weermodellen) geen sprake meer van een westcirculatie. De straalstroom meandert rond een hogedrukwig. De neergaande tak van de straalstroom bevindt zich te ver naar het oosten om ons echt winterweer te bezorgen.

 

Bron: www.meteociel.fr