28-11-06

Kans op storm groter dan kans op vrieskou

De voorbije jaren was ze opvallend afwezig tijdens de herfst en de winter, maar nu prijkt ze in volle glorie op de verwachtingskaarten: de westcirculatie. De zuidelijke stroming die ons de voorbije weken recordzachte temperaturen opleverde, wordt rond 1 december glad gestreken. De stroming in de bovenlucht neemt vanaf dan een strak west-oost-patroon aan. Meteen weten we wat ons te wachten staat vanaf komend weekend: soms onstuimig en meestal zacht weer voor de tijd van het jaar. De kansen op een flinke storm zijn voorlopig groter dan de kansen op winterweer. Anders gezegd: bij het begin van de meteorologische winter krijgen we een flinke portie onvervalst herfstweer.
Heeft dit gevolgen voor de rest van het winterseizoen? Daar valt nu nog geen uitspraak over te doen. Een echte westcirculatie kan hardnekkig zijn en soms weken of maanden aanhouden. Het is immers een proces dat zichzelf in stand houdt: koude continentale lucht uit Noord-Amerika vloeit uit over het warme water van de westelijke Atlantische Oceaan. Daardoor ontstaan depressies die over de oceaan richting Europa koersen. Pas als zachte lucht boven de Atlantische Oceaan tot ver in het noorden kan doordringen, ontwikkelt er zich een hogedrukblokkade die de westcirculatie onderbreekt. Dan krijgt de winter bij ons een kans. Tenminste, als de blokkade op de juiste plaats komt te liggen.
Het is een bekende boutade onder weerkundigen: "Ons weer wordt in het westen gemaakt, niet in het oosten". Winterliefhebbers hebben vaak de neiging om op de weerkaarten winterse ontwikkelingen te gaan zoeken in het oosten of noordoosten, omdat de vrieskou met een (noord)oostenwind naar ons toe komt. Maar de basisprocessen die deze oostelijke winden uiteindelijk tot stand brengen, ontstaan zo goed als altijd ten westen van ons. En daar zien we voorlopig alleen maar stevige depressies de plak zwaaien.

westcircul

 

Deze hoogtekaart (windsnelheid op 200hPa) voor dinsdag 5 december toont duidelijk de westcirculatie. (bron: www.meteociel.fr)

10:36 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: weerbericht, winterverwachting, winter |  Facebook |

22-11-06

Geen winterse perikelen meer in november

Geen enkel computermodel laat al een aanzet tot winterweer zien. We kunnen nu dus gerust stellen dat november 2006 zal verlopen zonder ook maar één greintje winterse kenmerken. De opbouw van structureel winterweer kan pas ten vroegste in december gebeuren en zal van nul moeten starten. De zachte lucht verovert immers heel Europa en duwt de permanente vorstgrens terug tot een heel eind in Rusland (zie kaartje hieronder). Zelfs als er een gunstige luchtdrukverdeling tot stand komt, zal het nog een hele tijd duren voor de koude lucht ons kan bereiken. Voorlopig wijst niets er op dat zo'n luchtdrukverdeling in de maak is.
Dit alles betekent niet dat er eens geen nachtvorstje kan worden genoteerd of dat er eens geen vlokje natte sneeuw kan vallen. In heldere nachten kan het door uitstraling best wel eens een graadje vriezen en in de achterkamer van een depressie kan de bovenlucht tijdelijk koud genoeg zijn om eens een winters buitje te lossen. Maar structureel winterweer, daar moeten we voorlopig niet op rekenen.
Er is trouwens een kans dat op zaterdag 25 november opnieuw een datumrecord zal worden geboekt wat betreft de maximumtemperatuur. Dat record staat voor De Bilt op 13,6°C en dateert van 1983. Een graad of vijftien à zestien lijkt zaterdag zeker haalbaar. Het decaderecord staat op 15,7°C en dateert van 21 november 1947. Ook de derde decade van 1984 staat hoog genoteerd in de warmterecord-lijstjes. De winter die daarop volgde, was één van de toppers van de voorbije decennia. Er is dus geen reden om nu al de hoop (of vrees, al naargelang de persoonlijke voorkeur) op een strenge winter op te geven.

halfrond1

 


17-11-06

Het blijft zacht

De westcirculatie is nu goed op gang gekomen en dat zullen we geweten hebben. Het wordt de komende dagen winderig, regenachtig en zacht. Van winterweer is de eerste tien dagen geen sprake.

Het verwachte datumrecord voor 16 november (zie vorige bijdrage), is er ook gekomen. In Drongen klom het kwik tot +16,1°, in De Bilt werd het nog een graadje warmer. De komende dagen komt de temperatuur wat lager uit, maar met maxima rond of iets boven de tien graden, blijft het gewoon zacht voor de tijd van het jaar. Naar volgend weekend toe lijkt het zelfs opnieuw warmer te worden. Eén lid van het EPS-ensemble berekent voor zondag 26 november zelfs een maximumtemperatuur van maar liefst +19°. Dat zou een verpulvering zijn van het decaderecord met maar liefst vier graden. Het ensemblegemiddelde ligt met +11° gelukkig een stuk lager, maar nog altijd ruim boven de norm. Het koudste ensemblelid komt op zaterdag 25 november tot een temperatuur van -2°. Dat is dan weer ruim twaalf graden boven het kouderecord voor de derde decade van november.

De permanente vorstgrens vinden we volgende week pas een heel eind over de grens in Rusland en boven de poolcirkel terug. De kansen op een vroege winterinval worden klein. De herfst daarentegen, draait op volle toeren. Dat konden we de vorige jaren niet zeggen.

absurd

Bronnen: www.knmi.nl, www.nlweer.com.

23:06 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: weerbericht, winter, winterverwachting |  Facebook |

13-11-06

Zachte novemberdagen

Nu er toch geen winter op het programma staat, hebben we even tijd om in te gaan op het zachte novemberweer dat ons de volgende dagen te wachten staat.

Als de verwachtingen uitkomen, dan zal De Bilt (zeg maar: het Nederlandse Ukkel) komende donderdag met een maximumtemperatuur van rond de 17° een nieuw datumrecord vestigen.
Een temperatuur van 17° in De Bilt is tijdens de tweede decade van november nooit eerder voorgekomen. Het dichtst in de buurt komt 13 november 1938 met 16,4°. Opwarming van het klimaat of toevallige samenloop van omstandigheden?
Als je kijkt naar de grondkaart van 13 november '38 en die vergelijkt met de verwachtingskaart voor donderdag 16 november '06, kan je er wel inkomen dat het nu nog iets zachter wordt dan toen. Het brongebied van de luchtmassa van donderdag lijkt nog iets dichter bij het Afrikaanse continent te liggen dan op 13 november '38.
Een vergelijkbare situatie kan zelfs in december nog vijftien-plussers opleveren. Kijk maar naar 24 december 1977, met in De Bilt een Tx van +15,3°. Een leuke kerstavond moet dat geweest zijn!
Opvallend is ook het datumrecord van 14 december. Dat is gevestigd in 1941, met een Tx van 13,5°. Daarna zou het nog flink gaan winteren, met op 20, 21 en 22 januari 1942 in De Bilt drie opeenvolgende records wat betreft laagste etmaalmaximum (-9,4°, -10,2° en -9,6°C).

Bronnen: www.nlweer.com, kaartenarchief www.wetterzentrale.de, www.meteociel.fr, www.knmi.nl.

record38

record06

record77

record41

(Deze bijdrage van mij verscheen eerder vandaag al op het verdiepingsforum van weerwoord.be)

21:09 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: weer, weerbericht, winter, herfst, november |  Facebook |

11-11-06

Winter is ver weg

Een ijsverwachting opstellen kan soms eenvoudig zijn. De kans dat er de volgende tien dagen ijs wordt gevormd, is nihil. De kans op wat licht winterse perikelen tijdens diezelfde periode, is ook zo goed als nihil. We krijgen een periode met wisselvallig, maar zacht herfstweer.

"Boosdoener" is een meanderende westcirculatie, die nu echt goed op stoom is gekomen. Depressies trekken van (zuid)west naar (noord)oost over ons land. Tussendoor kan het even wat rustiger worden, onder invloed van een mobiele wig van hoge luchtdruk. De precieze timing van de regen- en droge periodes is vaak pas op kortere termijn in te schatten. U hoort het ongetwijfeld in het weerbericht op radio of tv.

 

Op de hoogtekaarten (hieronder het stromingspatroon op 200 hPa) is de meanderende westcirculatie duidelijk zichtbaar.  Zolang deze stroming op de kaarten blijft staan, is van koud winterweer geen sprake. Begin november is dat alles behalve uitzonderlijk. Een strakke westcirculatie is zelfs typisch voor deze tijd van het jaar. Omdat het in de noordelijke poolstreek nu fel afkoelt, stroomt koude lucht uit naar zuidelijkere breedtes. Daardoor komt de depressietrein op de Atlantische Oceaan op volle toeren.

 

straalstroom2

21:23 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

07-11-06

Winterverwachtingen allerhande

Voorlopig kabbelt november rustig verder, met vooral veel hogedruk ten zuiden van ons of vlak boven ons hoofd. Dat staat garant voor droog en vrij zacht weer voor de tijd van het jaar. De maxima liggen rond of iets boven de tien graden, afhankelijk van eventuele hardnekkige mist of laaghangende bewolking. In heldere nachten koelt het af tot een graad of 3, in bewolkte nachten tot een graad of  7. Van nachtvorst op uitgebreide schaal is de komende week nog geen sprake.

Inmiddels worden we in de media rond de oren geslagen met allerlei winterverwachtingen. We kunnen daar kort over zijn. Onderzoek heeft aangetoond dat een seizoensverwachting voor Europa geen enkele waarde heeft. Het hoeft dus niet te verwonderen dat de verwachtingen voor de winter van 2007 hemelsbreed verschillen, afhankelijk van het instituut dat er mee uitpakt. Zo konden we deze week nog lezen in de krant dat de universiteit van Kiev een zachte winter voorspelt voor West-Europa. Op de site van de bekende Duitse weerkundige Wolfgang Röder, staat dan weer te lezen dat we een koude winter mogen verwachten.

De Britse weerdienst MetOffice gaat dan weer voor een winter die zacht begint, maar kouder eindigt. En zo zal er natuurlijk altijd wel eentje zijn die gelijk krijgt. Wie meer wil weten over de waarde van seizoensverwachtingen, moet maar eens een kijkje nemen op de website van weeramateur Ruben Weytjens of op deze pagina van de website van het KNMI.

 

 
roeder2

 

Op basis van deze verwachtingskaart van Röder zou de luchtdruk in januari vooral hoog zijn in het gebied tussen Schotland, IJsland en Zuid-Scandinavië. Dat zou ons koud weer opleveren. Maar uit onderzoek blijkt dat verwachtingen op zo'n lange termijn voor ons deel van de wereld weinig waarde hebben.

04-11-06

Westcirculatie breekt niet door

De eerste vier dagen van november zijn relatief fris verlopen voor de tijd van het jaar. Op 2 november bleef de maximumtemperatuur steken op +8,0°C, het etmaalgemiddelde kwam niet hoger dan +5,0°C. De minimumtemperatuur bedroeg +2,0°C, aan de grond vroor het een paar tienden van een graad. Dat alles in de streek rond Gent. In de Kempen en het oosten van Nederland werd de eerste vorst onder thermometerhut opgetekend.

Oorzaak van dat vrij frisse weer, was een stevige noordwestcirculatie, die lucht van polaire oorsprong naar de Lage Landen voerde. Dat ging gepaard met enkele stevige buien, waarbij hier en daar zelfs de eerste smeltende sneeuwvlokken werden opgemerkt.

De volgende dagen wordt het een stuk rustiger, onder invloed van een stevig hogedrukgebied, waarvan de kern maandag boven de Alpen ligt. Bij ons staat dan een zwakke zuidwestelijke stroming. Het leek er eventjes op dat dit de aanzet zou zijn tot een onvervalste westcirculatie, maar in het tweede deel van de week ontstaat een nieuw hogedrukgebied ten westen van Ierland. Zo ontstaat opnieuw een blokkade. De kern daarvan lijkt zich zowat vlak boven ons hoofd te willen vestigen. Dat zou dan garant staan voor zeer rustig, windstil weer met kans op hardnekkige mist of laaghangende bewolking.

Weermodellen hebben traditioneel moeite om de precieze positie van een blokkade op middellange termijn in te schatten. Dat is vervelend, want de kleinste verschuiving in die positie van een blokkade, kan bij ons een totaal ander weerbeeld veroorzaken. Het hoeft dus nauwelijks gezegd dat de verwachting op middellange termijn vrij onzeker is. Eén ding staat echter vast: een echt koude periode zit er vooralsnog niet aan te komen.

west3

Op dinsdag lijkt zich nog een echte westcirculatie op te bouwen.

west4

Op de kaart voor zondag 12 november zien we echter alweer een klassieke omega-blokkade, met het centrum van de hogedruk net ten zuidwesten van ons land. Op deze termijn hebben computermodellen vaak moeite om de precieze ligging van een blokkade te berekenen. Er zal de komende dagen dus nog mee worden geschoven.

 

22:07 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |